زانكۆیا دهۆك، 23ـی شواتا 2026، نڤيسينگەها راگەهاندنا زانكۆیێ (UNPO) | وەك پشكەك ژ پابەندبوونا خۆ ب دۆمداریا كەلتوورى، پەروەردا فرەزمانى، و داهێنانا ئەكاديمى، زانكۆیا دهۆك رۆژا جيهانييا زمانێ دايكێ، كو دكەڤيتە 21ـی شواتێ، ب رێكا دوو چالاكيێن ئەكاديميێن تەمامكەر كو ژ لايێ كۆليژا زمانان و كۆليژا پەروەرده ڤە هاتبوونە رێكخستن ساخ كرەڤە. ئەڤە ژى رۆلێ ستراتيژى يێ زانكۆیێ د پاراستنا كەلەپۆرێ زمانى دا بهێزتر دكەت، د هەمان دەم دا كو قوتابيان بۆ جيهانەكا بيكڤەگرێدایى يا ديجيتالى ئامادە دكەت.

ئێكەم: كۆربەندێ كۆليژا زمانان
كۆليژا زمانان كۆربەندەكێ ئەكاديمي یێ تايبەتمەند رێكخست كو تێدا گەشەپێدانا زمانێ كوردى، پاشەڕۆژا وەرگێڕانێ، یەكگرتنا زمانى و دييالۆگا ناڤبەرا كەلتووران هاتنە گەنگەشەكرن.

بەرنامە ب پەیڤەكا بخێرهاتنێ ژ لايێ راگرێ كۆليژێ، د. ئەبو عوبێدە عەبدوللا زياب دەستپێكر، و گرنگييا ستراتيژى يا ڤەكۆلينێن زمانى د بهێزكرنا ڤەكۆلينێن ئەكاديمى، پشكدارييا جيهانى، و تێگەهشتنا ناڤبەرا كەلتووران دا دا دياركرن. هەروەسا دوپات كر كو سەرۆكێ زانكۆیێ هەردەم گرنگيەكا مەزن ب زمانێ دايكێ دايە و بزاڤ كریە د ناڤ دامەزراوەیێن زانكۆیێ دا بهێتە بجهكرن. هەروەسا رۆلێ سەرۆك وەزيران، رێزدار مەسروور بارزانى، د پاراستنا هەردوو دييالێكتێن كرمانجى و سۆرانى دا ب رێز ڤە باس كر.

د روینشتنەكێ دا ل دۆر هشياريا زمانێ دايكێ و ئاستەنگێن هەڤپشك یێن نڤيسينێ ل دەڤ قوتابيێن زانكۆیێ، كو ژ لايێ د. كەسەر ياسين محەمەد و د. پەروين رەئوف هادى ژ پشكا زمانێ كوردى ڤە هاتە پێشكێشكرن، دوپاتى ل سەر وێ چەندێ هاتە كرن كو پاراستنا زمانى ب پراكتیزەكرنەكا بهێز يا خویندەواریێ دەستپێدكەت. پەیڤداران ديار كر كو نڤيسينا دروست، هشياريا رێزمانى، و كەلتوورێ خواندنێ گەلەك د گرنگن بۆ پاراستنا كەلەپوورێ زمانێ كوردى و بهێزكرنا پەيوەنديێن ئەكاديمى.

پاشان كۆربەندی رەهەندێ جيهانى يێ پيشەیێن زمانى د پرێزەنتەيشنەكێ دا ب ناڤێ "ژیریا دەستكرد و پاشەڕۆژا وەرگێڕانێ" باس كر. ئەڤ روینشتنە ژ لايێ د. شڤان شليمۆن تۆما ژ پشكا وەرگێڕانێ ڤە هاتە پێشكێشكرن، و دوپات كر كو پێدڤيە ژیریا دەستكرد وەك هەڤپشكەك بهێتە ديتن نەكو شوینگرەك بۆ وەرگێڕێن مرۆڤ، و دا زانين كو تەكنۆلۆژيا بەرهەمداريێ زێدە دكەت لێ تێگەهشتنا كەلتوورييا مرۆڤى، بريارێن ئەخلاقى، و هويركاريێن زمانى د بێ هەڤتای و نەگۆهڕن.

پرێزەنتەيشنەكا دى ژ لايێ د. محەمەد ئەمين وەحيد، ژ پشكا زمانێ عەرەبى ڤە هاتە پێشكێشكرن، و تێدا رۆلێ زمانێ كوردى و زمانێ عەرەبى د پشتەڤانيكرنا پێكڤەژيانا جڤاكى و ناسنامەیێ دا هاتە گەنگەشەكرن. ناڤهاتی دوپات كر كو فێربوونا زمانێ عەرەبى دگەل پاراستنا زمانێ دايكێ، تێگەهشتنا د ناڤبەرا كەلتووران دا بهێزتر دكەت. ب ئاماژەدان ب ئايەتێن قورئانا پيرۆز، ديار كر كو فرەجۆرييا زمانى، ناسنامەیێن نەتەوەيى، و جياوازيێن مرۆڤى وەك ژێدەرەكێ پەيداكرنا زانياريان و پێكڤەژيانێ دهێنە ديتن نەكو بۆ جودابوونێ.

پشكداريەكا بەرچاڤ يا ئەكاديمى ژ لايێ تايبەتمەندێ پشكا زمانێ فارسى، زيرەك عوبێد محەمەد ڤە هاتە پێشكێشكرن، كو ل دۆر جهێ زمانێ كوردى د سەرچاوەیێن ديرۆكى یێن فارسى و ڤەكۆلينێن نوی یێن ئەكاديمى دا بوو. بابەتێ وى ديار كر كو د مێژووى، زمانناسى و ئەدەبياتا كلاسیكييا فارسى دا ئاماژە ب زمانێ كوردى هاتيە دان، و ئەڤە پێگەهێ كوردى وەك زمانەكێ سەربەخۆ د ناڤ خێزانا زمانێن ئيرانى دا نيشان ددەت.

هەروەسا كۆربەندی پرێزەنتەيشنەكا ئەدەبى-زمانى ب ناڤێ "خۆدیكا دەرزی: چيرۆكا كوردى و ئاستەنگييا ئیكگرتنا زمانى" بخۆ ڤەگرت. ئەڤ بابەتە ژ لايێ د. لۆلاڤ محەمەد حەسەن ڤە هاتە پێشكێشكرن، و تێدا باس ل وێ چەندێ كر كو چەوا فرەجۆرييا دييالێكتان و نەبوونا زمانەكێ كوردى يێ ستاندارد كارتێكرنێ ل بەرهەمێ ئەدەبى، وەرگێڕان، و پێكڤەگرێدانا كەلتوورى دكەت، د هەمان دەم دا دەرگەهى بۆ پتر نياسینا ئەدەبياتا كوردى ل سەر ئاستێ جيهانێ ڤەدكەت.

دووێ: وۆركشۆپا كۆليژا پەروەرده
كۆليژا پەروەرده وۆركشۆپەك ل دۆر فێربوونا زمانێ دايكێ، پێشڤەچوونا زارۆكان، و ڤەگۆهاستنا كەلتوورى رێكخست.

پەیڤداران كو پێكهاتبوون ژ: د. زۆزان سادق سەعيد، د. كاميران ئيبراهيم، م. مەردان رەفعەت ئەبوزێد، و م. داودێ ئينسێ خەجێ، دوپاتى ل سەر وێ چەندێ كر كو ئاشنابوونا زارۆيكن د ژيێ بچویك دا ب زمانێ دايكێ رۆلەكێ يەكلايكەرەوە د پێشڤەچوونا هزری، گرێدانا سۆزدارى، و ئاڤاكرنا ناسنامەیێ دا دگێڕيت. د روینشتنان دا هەروەسا رۆلێ سيستەمێن پەروەردێ د پەروەردەكرنا باوەرييا زمانى و دابينكرنا گەشەكرنا زارۆكان ب شيانێن بهێز یێن پەيوەنديكرنێ كو د ناڤ كەلەپۆرێ وان يێ كەلتوورى دا رەگ و ريشە هەنە، هاتە بەرچاڤكرن.

د چەند بابەتێن دى دا، باس ل رۆلێ ديرۆكى يێ كەلتوورێ زارەكى، ب تايبەتى دەنگبێژیێ، د پاراستنا پەیڤێن كوردى و بیردانكا ب كۆم دا هاتە كرن، هەروەسا كارتێكرنا زێدەبوویى يا تۆڕێن جڤاكى د بەلاڤكرنا هشيارييا زمانى د ناڤ نڤشێن گەنج دا.

وۆركشۆپ ب گەنگەشەیێن كاریگەر بدوماهیهات كو پالدەر بوون بۆ هەڤكاريێ د ناڤبەرا مامۆستا، ڤەكۆلەران، و قوتابيان دا بۆ پێشئێخستنا پاراستنا زمانى ب رێكا شێوازێن نوویێن وانەگۆتنێ و پلاتفۆرمێن ديجيتالى.

گرنگييا ستراتيژى
ب رێكا ڤان چالاكيێن جودا، زانكۆیا دهۆك دوپاتى ل سەر پابەندبوونا خۆ كر بۆ:

• بهێزكرنا ڤەكۆلينێن زمانى و خویندەواریيا ئەكاديمى
• پێشئێخستنا شيانێن فرەزمانى و دييالۆگا د ناڤبەرا كەلتووران دا
• پشتەڤانيكرنا وەرچەرخانا ديجيتالى د پەروەردا زمانى دا
• پاراستنا كەلەپۆرێ كەلتوورى و زمانى
• گونجاندنا بەرنامەیێن ئەكاديمى دگەل ئابووريێن زانینێ یێن جيهانى

ئەڤ دەستپێشخەريە نيشان ددەن كا چاوا زانكۆ بەرپرسيارييا كەلتوورى دگەل داهێنانا ئەكاديمى تێكەل دكەت، و پێگەهێ خۆ وەك پێشەنگەكێ هەرێمى د ڤەكۆلينێن زمانى و پاراستنا كەلەپۆرى دا بجهـ دكەت.

كليك ل ڤێرێ بكە بۆ ديتنا وێنەیان
نڤيسينگەها راگەهاندنا زانكۆیێ، 23ـی شواتا 2026
راپۆرت ژ لايێ: عيسمەت مەحمود محەمەد، فاطمە محمود عەلى، رۆندك فازل عادل
وێنەگرتن: محەمەد ع. تاهر، نيبار حەجى حوسێن

پەیڤین سەرەكی: كۆربەندێ زمانان ل زانكۆیا دهۆك، رۆژا زمانێ دايكێ ل كوردستانێ، ڤەكۆلينێن زمانێ كوردى، پەروەردا فرەزمانى UOD، پاراستنا زمان و كەلتوورى.