ل رۆژا دووشەمبی رێكەڤتی ٣٠ـی ئیلونێ ٢٠٢٤، زانكۆیا دھۆك کۆربەندەك ب ناڤونیشانێ "نەخوشیا خوریکا مەیمینکا Mpox: تێگەھشتنا كاریگەریا جیھانی بۆ ڤایرۆسێ دبیت دووبارە بزڤریتە ڤە" رێكئێخست. کۆربەند ل سەنتەرێ كۆنفرانسا ل زانكۆیا دھۆك ب ھەڤكاری ل گەل سەندیكا نۆژدارێن ڤێتێرنەری ل ھەرێما كوردستانێ و سەندیكا نۆژدارێن كوردستانێ – لقێ دھۆك و كۆلیژا پزیشكییا ڤێتێرنەری و زانكۆیا زاخۆ و رێڤەبەریا گشتی یا ساخلەمیێ – دھۆك، ھاتە ئەنجامدان. ئارمانج ژ کۆربەندی پێدانا زانینا زێدەتر ب بسپۆرێن چاڤدێریا ساخلەمی و ھوشیاریا خەلكی ل دۆر نەخۆشیا خوریکا مەیمینکا و دیاركرنا رێكێن ڤەگۆھاستنێ و خۆپاراستنێ.

پەیڤا بخێرھاتنێ ژ لایێ ماجد سەید سالح، جێگریێ پارێزگەرێ دھۆكێ ڤە ھاتە پێشكێشكرن، كو ناڤبری تەكەز ل سەر گرنگیا دەستپێشخەریێن ساخلەمیا گشتی د پالپشتیكرنا ئەڤان جۆرە چالاكیان دا كر، ل دویڤ دا د. محەمەد شوكری شوكور، راگرێ كۆلیژا پزیشكییا ڤێتێرنەری باس ل ھەولێن ھەڤكاریێ د ناڤبەرا كەرتێ چاڤدێریا ساخلەمیێ و پزیشكیا ڤێتێرنەری دا د بەرزكرنا ئاستێ پێگەھاندنێ ب نەخۆشیێن ھەڤپشك د ناڤبەرا گیانەوەر و مرۆڤی دا و پاراستنا ساخلەمیا گشتی دا كر.

ل دەستپێكا کۆربەندی تەوەرەك ب ناڤونیشانێ "دیتنێن ڤێتێرنەری دەربارەی نەخۆشیا خوریکا مەیمینکا" ژ لایێ د. نێچیرڤان م. غەفار، مامۆستایێ كۆلیژا پزیشكیا ڤێتێرنەری ڤە ھاتە پێشكێشكرن، ناڤبری سروشتێ ھەڤپشك د ناڤبەرا گیانەوەر و مرۆڤی دا د نەخۆشیا خوریکا مەیمینکا شرۆڤەكرن و باس ل رێكێن ڤەگۆھاستنا نەخۆشیێ و مەترسیێن تووشی گیانەوەر و مرۆڤان دبن، ھەروەسا تەكەز ل سەر رۆلێ گرنگ یێ پیشەكارێن ڤێتێرنەری د خۆپاراستنێ ژ نەخۆشیێن ھەڤپشك د ناڤبەرا گیانەوەر و مرۆڤا دا و پێدڤیا چاڤدێریكرن و رێكارێن ساخلەمیا گشتی دا كر.

ل دویڤ دا د. موئەیەد ئاغالی میرزا ژ كۆلیژا دەرمانسازی نیشاندانەك ب ناڤۆنیشانێ "رۆلێ ڤاكسیندانێ د كونترۆلكرنا نەخۆشیا خوریکا مەیمینکا دا" پێشكێشكر و نێرینەكا گشتی و كویر بۆ نەخۆشیا ناڤبری پێشكێشكر و باس ل نیشانێن نەخۆشیێ و ڤەگوھاستنا وێ و رۆلێ ڤاكسیندانێ د كونترۆلكرنا ل سەر بەلاڤبوونا نەخۆشیێ كر، ھەروەسا تەكەز ل سەر گرنگیا ڤەدیتنا بلەز و گەرەنتینكرنێ و ڤاكسیندانا كەسێن پتر تووشی مەترسیا توشبوونێ كر بۆ رێگریكرن ل بەلاڤبوونا ڤایرۆسی.

ل دویڤ دا خەلەكەكا گەنگەشێ ب ناڤۆنیشانێ "نەخۆشیا خوریکا مەیمینکا چ ھاتیە كرن و چ پێدڤیە بھێتەكرن؟" ھاتە ئەنجامدان و ژ لایێ د. ئازری س. حاجی ڤە ھاتە برێڤەبرن و لیژنەیەكا شارەزا و پسپۆرا پشكداربوون ئەوژی د. نەوفەل ر. حسێن، تایبەتمەندێ نەخۆشیێن ڤەگر و راگرێ كۆلیژا پزیشكی ل زانكۆیا زاخۆ، د. ئدریس ئەحمەد قرو، سەرۆكێ پشكا نەخۆشیێن گیانەوەران "نەخۆشیێن ھەڤپشك د ناڤبەرا مرۆڤ و گیانەوەران دا" ل زانكۆیا دھوك، د. ژڤان قاسم ئەحمەد، تایبەتمەندێ ڤایرۆسا.

د. ژڤان بەرسڤا پرسیارێن گرێدای ب دیاربوونا ڤایرۆسێن وەكو خوریکا مەیمینکا و دیاركر كو گوھۆرینێن ژینگەھێ و كارلێكرنێن د ناڤبەرا مرۆڤ و گیانەوەرا دا رویددەت و گوھۆرینێن ڤایرۆسان ھۆكارێن ئێكلاكەرن د دیاربوونا ڤان نەخۆشیا دا، ھەروەسا تەكەز ل سەر ئەوێ چەندێ كر كو ھەر ڤایرۆسەك ب شێوەیەكێ جودا دیاردبیت و باس ل ئەوێ چەندێ كر، ئایا نەخۆشیا ناڤبری ژ ناڤخۆیی پەیدابوویە یان ژ دەرڤە ب رێكا ھاوەردەركرنێ، كو دیاركر دەلیڤا پەیدابوونا نەخۆشیێ ژ ناڤخۆیی ڤە كێمترە ژبەركو پتریا حالەتێن تووشبوونێ ب ڤایرۆسان ب رێكا گیانەوەرێن ھاوەردەكری پەیدادبن سەرەرای ھوشیار و چاڤدێریا چڕ.

ژ لایێ خۆ ڤە د. ئدریس ئەحمەد قەرۆ باس ل پێرابوونێن ساخلەمیا گشتی یێن پێدڤی بۆ رێگریكرن ل بەلاڤبوونا نەخۆشیێ كر، ھەروەسا تەكەز ل سەر رەوشەنبیریكرن و پێگەھاندنا خەلكی كر و ھوشیاری ژ جھێن مەترسیدار وەكو باخچێن گیانەوەرا كر، ھەروەسا داخاز ژ دەستھەلاتێن ساخلەمیا گشتی كر كو پێنگاڤێن پێشوەخت د سەرەدەریكرنێ ل گەل حالەتێن پێشبینیكری دا بھاڤێژن.

دیسان د. نەوفەل ر. حسێن باس ل بەلاڤبوونا نەخۆشیا خوریکا مەیمینکا كر و دیاركر كو سەرەرای ئەوێ چەندێ كو نەخۆشیەكا مەترسیدارە بەلێ وەكو نەخۆشیا كوڤید ١٩ بەلاڤ نابیت، ژبەركو بەلاڤبوونا نەخۆشێ پێدڤی ب پەیوەندییەكا بھێزە، ھەروەسا باس ل گرنگیا خۆپاراستنێ كر بۆ كۆنترولكرنا بەلاڤبوونا ڤایرۆسی.

ل دویماھیا کۆربەندی پرسیار ژ لایێ ئامادەبوویا ئاراستەی پشكدارێن کۆربەندی ھاتنە كرن و پتریا وان ل دۆر خۆپاراستنێ و كۆنترولكرنا نەخوشیێ بوو، دیسان ھەمی پشكدار رێككەڤتن ل سەر ئەوێ چەندێ كو پاقژیا كەسایەتی و ھوشیاریا ساخلەمیا گشتی و ڤاكسیندان رێكارێن گرنگ یێن خۆپاراستنێ نە ژ نەخۆشیا ناڤبری.

کۆربەند بۆ جھێ دەستخۆشیێ ژ لایێ ئامادەبوویا ژبەركو پێزانینێن گرنگ ل دۆر نەخۆشیا خوریکا مەیمینکا پێشكێشكرن، د ھەمان دەمدا پێگیریا زانكۆیا دھۆك ب پێگەھاندنا ساخلەمیا گشتی و كارێ ھەڤپشك ب دژی نەخۆشیێن ڤەكر نیشاندا.

راگەھاندنا زانكۆیا دھۆك؛ ٤ـی چریا ئێكێ ٢٠٢٤

عسمەت خابوور و فاطمة محمود

وەرگێران: ماهر تاهر کێستەیی

فۆتۆ: عەلی بانكی