پێداچوون: پەرتووکا رێبەرێ کەلتۆرێ خەلکێ عیراقێ – پشکداریەکا گرنگ د پاراستنا کەلتۆری دا

زانکۆیا دهۆک، ب هەڤکاری ل گەل ئینستیتیۆتا ڤەکۆلینێن پەرەپێدانێ (IDS) ل زانکۆیا ساسێکس، ب شانازی ڤە پەرتووکا رێبەرێ کەلتۆرێ خەلکێ عیراقێ پێشکێشدکەت – وەشانەکا بنگەهین یا تەرخانکری بۆ بەلگەکرن و پاراستنا نەریتێن کەلتۆری یێن دەولەمەند، هەمەجۆر، و زۆرجاران دەگمەن، یێن کۆمەلگەهێن عیراقێ. ئەڤ بەرهەمێ بەرفرەهـ، یێ کو ب هویری ژلایێ تیمەکا زانایێن ناڤدار ڤە هاتیە دارشتن، پێنگاڤەکا مەزنە د ڤەکۆلینێن کەلتۆری دا و بەلگەیێ پابەندبوونا زانکۆیا دهۆکە بۆ پاراستنا هەمەجۆریا کەلتۆری.

دەستپێشخەریەکا نوی د پاراستنا کەلتۆری دا

عیراق، وەک رووبەرەکێ خودان شارستانیەتێن جودا، جهێ موزایکەکا دەولەمەند یا گروپێن ئەتنیکی، زمانی، و ئایینی یە، هەر ئێک ب نەریتێن تایبەت ڤە، کو پشکەکا گرنگ ژ ناسناما وەلاتی پێکدئینن. لێ، ئاستەنگێن بەردەوام یێن ناکۆکیێ، ئاوارەبوون، و جیهانیبوونێ، گەلەک ژ ڤان نەریتان ل بەر مەترسیا وندابوونێ داناینە. پاراستنا کەلتۆرێ خەلکێ عیراقێ وەک بەرسڤەکا گرنگ بۆ ڤێ قەیرانێ دەردکەڤیت، و دەنگ، چیرۆک، و ئەزموونێن ژیانێ یێن جڤاکێن کێمینە یێن عیراقێ تۆماردکەت – ژ وان ژی، ئەرمەنی، ئاشووری، کلدانی، کاکەیی، سابیئە-مەندائی، شەبەک، سریانی ئۆرتۆدۆکس، تورکمانێن تەلەعفەر، و ئێزیدی.

دویر ژ ڤەکۆلینێن کەلتۆری یێن نەریتی، یێن کو زۆر جاران گرنگیێ ددەنە کەلتۆرێ مادی، ئەڤ پەرتووکە، رێبازەکا فرەرەهەند ڤەدگریت، و کەلتۆرێ زارەکی، نەریتێن ئایینی، دەربڕینێن هونەری، و زانینا د ناڤبەرا نفشان دا بخۆڤەدگریت. ب رێیا تێکەلکرنا ڤەکۆلینێن زانستی و چیرۆکێن رەسەن، ئەڤ پەرتووکە ڤەکۆلینەکا کوور و ناڤخۆیی یا کەلتۆرێ نەبەرچاڤ یێ عیراقێ پێشکێشدکەت.

هەولەکا هەڤپشک ل سەر بنگەهێ نایابیا ئەکادیمی

ئەڤ پەرتووکە، ئەنجامێ هەڤپەیمانیەکا دینامیکی یە د ناڤبەرا زانکۆیا دهۆک و IDS دا، ب پشتەڤانیا سندوقا پاراستنا کەلتۆری یا ئەنجوومەنێ بەریتانی و وەزارەتا دیجیتال، کەلتۆر، میدیا و وەرزشێ (بەریتانیا). ب سەرپەرشتیا پرۆفیسۆر ماریز تادرۆس، رێڤەبەرێ کۆلێکتیڤا پاراستنا کەلتۆرێ خەلکێ رۆژهەلاتا ناڤین، و د. شیڤان شلیمۆن تۆما ژ زانکۆیا دهۆک، ئەڤ پرۆژە نموونەیەکا سەرکەڤتنێ یا هەڤکاریا د ناڤبەرا سازیان دایە.

ڤێ دەستپێشخەریێ کۆمکەرێن کەلتۆری یێن گەنج ئینانە ناڤ کاری – قوتابی و ئەندامێن جڤاکی – یێن کو رۆلەکێ گرنگ د کۆمکرنا چیرۆکان، بەلگەکرنا پێرابوونێن جودا و پاراستنا چیرۆکێن دیرۆکی دا گێڕاینە. ب بکارئینانا میتۆدا ڤەکۆلینێ یا ل سەر بنگەهێ جڤاکی، د ڤێ پەرتووکێ دا، کەلتۆر نە ب تنێ ژ دیتنەکا ئەکادیمی هاتیە ڤەکۆلین، بەلکو هەروەسا ژ لایێ وان خودانێن وی کەلتۆری ڤە رێز لێ هاتیە گرتن و پیرۆز هاتیە راگرتن.

ئەزموونەکا کاریگەر و قوول

ئێک ژ تایبەتمەندیێن دیارکەرێن ڤێ پەرتووکێ، تێکەلکرنا پشکێن مالتیمیدیایێ یە. ل گەل دانەیێن چاپکری و دیجیتال دا، دانەیا ئۆنلاین ڤیدیۆ، وێنە، و تۆمارێن دەنگی بۆڤەدگریت، و رێددەتە خواندەڤانان کو ب کووری مژویلی ناڤەرۆکێ ببن. ئەڤ رێبازا نوی، ئەزموونا خواندنێ دگوهۆڕیت بۆ گەشتەکا کاریگەر، و چیرۆکێن خەلکێن هەمەجۆر یێن عیراقێ زیندی دکەت.

دیتنەکا ستراتیژی بۆ پاراستنا کەلتۆری

بۆ زانکۆیا دهۆک، ئەڤ رێبەرە نە ب تنێ پەرتووکەکە؛ بەلکو پشکەکە ژ ئەرکەکێ ئەکادیمی و جڤاکیێ بەرفرەهتر. هەروەکی د پێشگۆتنا سەرۆکێ زانکۆیا دهۆک، د. داود سلێمان ئەتروشی دا هاتی، زانکۆ پابەندە ب پێشڤەبرنا هەمەجۆریێ، پەرەپێدانا هشیاریا کەلتۆری، و گێڕانا رۆلەکێ چالاک د پاراستنا کەلتۆرێ ل بەر مەترسیێ یێ عیراقێ دا. ئەڤ پەرتووکە ل گەل ئارمانجێن ستراتیژی یێن زانکۆیا دهۆک دگونجیت بۆ تێکەلکرنا ڤەکۆلینێن کەلتۆری د بەرنامێن ئەکادیمی دا، بهێزکرنا جڤاکێن خۆجهی، و پشکداریکرن د گۆتارا کەلتۆریا جیهانی دا.

پێدڤیە هەمی زانا، قوتابی، و حەژێکەرێن کەلتۆری بخوینن

چ تۆ ڤەکۆلەرەک بی د ڤەکۆلینێن رۆژهەلاتا ناڤین دا، قوتابیەک بی و کەلتۆرێ عیراقێ ڤەدکۆلی، یان پارێزڤانەک بی بۆ پاراستنا کەلتۆری، رێبەرێ کەلتۆرێ خەلکێ عیراقێ ژێدەرەکێ پێدڤیە. شرۆڤەکرنا وێ یا هوشیارانە، ل گەل دەنگێن رەسەن و ڤەکۆلینا بهێز، وێ دکەتە بەرهەمەکێ بنگەهین د وارێ ڤەکۆلینێن کەلتۆری دا.

هەمی کەس دشێن ڤێ پەرتووکێ بدەستڤەبینن

ل گەل پرەنسیپێن بەلاڤکرنا زانینێ و دەستگەهشتنێ، ئەڤ پەرتووکە بۆ هەمی کەسان بەردەستە، و بۆ هندێ پشتراست ببین خواندەڤانێن ل سەرانسەری جیهانێ دشێن مفای ژ ناڤەرۆکا وێ وەربگرن.

🔗 ڤێرێ کلیک بکە بۆ گەهشتنا ڤەرژنا تەمام یا PDF: [لینکا داگرتنێ داخل بکە]

زانکۆیا دهۆک سوپاسیێن خۆ یێن بێ سنۆر پێشکێشی هەمی پشکداران، زانایان، و وان سازیان دکەت یێن کو ئەڤ پرۆژە بجهئینای. پێکڤە، ئەم دیرۆکێ دپارێزین، نووکە دەولەمەند دکەین، و پشتاڤانیا کەلتۆرێ هەمەجۆرێ کوردستانێ و عیراقێ دکەین.

عسمەت مەحموود محەمەد

رێڤەبەریا راگەهاندن و پەیوەندیێن گشتی (DOPR)، زانکۆیا دهۆک