دەربارەی سەنتەری
پاساوێن دامهزراندنا سهنتهری
- دامهزراندنا سهنتهری بۆ پركرنا وێ كهموكوریا سهخت هات كو عیراقێ بگشتی و ههرێما كوردستانێ بتایبهتی لاوازی یا ههی ل ههبوونا سهنتهرهكێ ڤهكۆلینێن ئهكادیمی یێ تایبهتمهند ب كاروبارێن سیستهمێ فیدرالی پشتی كو دستورێ ههمیشهیێ سالا 2005 جهخت ل سهر پهسهندكرنا ڤی شێوازێ حوكمرانیێ كری ئهوێ دووپاتی و پشتهڤانیێ ل تێگههێن ئێكرێزیێ و ههماههنگیێ و ساقامگیریێ دكهت ل ژێر رۆشنایا فرهیی و ههمهجوریا كلتووری كو چارچووڤێ پێكههتهیا جڤاكی ل عیراقێ دیار دكهت.
- ههر ژ پاساوێن دامهزراندنا سهنتهری، پركرنا وێ ڤالاهیێ یه ئهوا ل عیراقێ ههی ژ رویێ نهبوونا پلاتفۆرمهكا ئهكادیمی یا نشتیمانی كو كاری بۆ ئاڤاكرنا رهوشهنبیریهكا سیاسی بكهت كو بگونجیت دگهل پێدڤیێن ئاڤاكرنا سیستهمهكێ دیموكراسی و پشتهڤان بیت ل چهسپاندنا تێگهه و سهنگا وی و گهرهنتی بیت بۆ پهیداكرنا هشیاریێ ل دۆر گرنگیا سیستهمێ فیدرالی ل عیراقێ و راستڤهكرنا تێگههێن شاش و تێگههشتنا نهدروست ل دۆر ڤی سیستهمی ل سهر ههردوو ئاستێن سیاسی و جڤاكی.
- ههروهسا، ئهڤ سهنتهره هاتیه دامهزراندن بۆ پركرنا وێ ڤالاهیا ههی ل قادا ڤهكۆلین و خاندنان (سهرهرایی زۆربونا وان) یێن رژد ئهوێن پشتبهستنێ دكهنه سهر شرۆڤێن زانستی یێن كویر و بابهتی بۆ پرسێن جودا جودا یێن گرێدایی ڤی سیستهمی (فیدرالی) ژ ههردوو لایهنێن تیوری و پراكتیكی ڤه، و كاركرن ل سهر دهستنیشانكرنا كێشه و نهرێنیێن پهیدادبن ژ ئهنجامێ شاش بكارئینانێ و ل دویف دا نێرینا خۆیا زانستی پێشكێش كهن و رێیێن چارهسهركرنا وان گرفتا ب پشتبهستن ب بنهمایێن یاسایێ و دستوری دیاركهن.
ئارمانجێن سهنتهری
سهنتهر دێ كاركهت بۆ بجهئینانا كۆمهكا ئارمانجان، ژ گرنگترین ئارمانجان ئهڤهنه:
- ئارمانجا سهنتهرێ خاندنێن فیدرالیزمێ، ب رێكا چالاكی و بهرنامێ خۆیێ زانستی و كلتووری و پشكداری كرنێ ل پێشكێشكرنا راوێژان بۆ بریاردهرێن سیاسی و ئهوێن پهیوهندی ب كاروبارێن فیدرالی ڤه ههی ژ ڤهكۆلهر و پشكدارێن دارشتنا سیاسهتا گشتی، بۆ بهلاڤكرنا رهوشهنبیریا سیاسی و دیموكراتی و جڤاكی و دستوری كرنا ژیانا سیاسی ب رهنگهكێ وهسا كو پشكدار بیت ل چهسپاندنا هشیاریێ ل گرنگیا سیستهمێ فیدرالی و بلندكرنا حوكمرانیا باش و پشتگیریا پرۆسا گوهورینێن دیموكراتی ل عیراقێ.
- ههروهسا سهنتهری ئارمانجا وی ئهوه، ب رێكا چاڤدێركرنا ههلویست و بۆچوون و ئاراستهیان ل سهر ئاستێن جودایێن ناڤخۆیی و ئهقلیمی و نێڤدهولهتی سهبارهت دیارترین پرسێن گرێدایی ب سیستهمێ حوكمێ فیدرالی و ب بكارئینانا دهرئهنجامێن خاندن و ڤهكۆلینێن خۆ یێن زانستی، پشكداریهكا رژد ل چارهسهركرنا گرفتان و دهربازكرنا ئاستهنگان دا بكهت ئهوێن روی ب روی بجهئینانا ڤی سیستهمی دبن ل عیراقێ د قادێن سیاسی و ئێمناهی و ئابووری و جڤاكی و رهوشهنبیری دا، كو رهنگڤهدانا نهرێنی ل سهر ئاسایش و سهقامگیریا عیراقێ ههبیت وهكو دهولهت و جڤاك ژی.
- ههر ژ ئارمانجێن سهنتهری، و ب رێكا ههولێن سهنتهری بۆ ئهنجامدانا ڤهكۆلین و خاندنێن زانستی یێن توكمه و وهرگێرانا ڤهكۆلین و خاندن و گوتارێن گرێدایی چارچووڤێ كار و چالاكیێن سهنتهری، ههروهسا دێ رابیت ب ئهنجامدانا راوهرگرتن و راپرسیێن رایا گشتی د بیاڤێن جودا دا و گرێدایی بهرنامه و كارناما سهنتهری، بۆ دابینكرنا مادهكێ زانستی یێ توكمه بۆ ڤهكۆلهران و لایهنێن پهیوهندیدار ئهوێن پهیوهندی ب كاروبارێن گشتی یێن عیراقێ ڤه ههی دهربارهی سیستهمێ فیدرالی و بجهئینانا وی.
- ههروهسا سهنتهر دێ بزاڤان كهت، و ژپێخهمهت بجهئینانا ئارمانجا خۆ ئهو ژی بهرههمئینانا بنگهههكێ زانیاریێن توكمهیه ل دۆر گرنگترین پرسێن دستوری و سیاسی یێن گرێدایی بجهئینانا سیستهمێ فیدرالی ب شێوهیهكێ وهسا مافێن ههمی پێكهاتان ل عیراقێ ل سهر بنهمایێن یاسایی زامن بكهت د چارچووڤێ دستوری دا، بۆ بهێزكرنا پهیوهندیێن ههڤكاری و دوستایهتیێ دگهل دهزگهه و رێكخراوێن جودا جودا و سهنتهرێن نێڤدهولهتی یێن ڤهكۆلینان ئهوێن پهیوهندی ب ئهزمونێن فیدالی ڤه ههی ل جیهانێ ب مهرهما مفا وهرگرتنێ ژ سهربورا وان دڤی بیاڤی دا و پشكداری كرنێ ل بونیاتنانا شیانێن خۆ و پهرهپێدانا بهرنامێ خۆیێ زانستی.
