پێشكەڤتنا حوكمڕانیێ ب ڕێكا چاكسازیا یاسایی و گفتوگۆیا سیاسەتان

دهۆك، ٢٤ـی شوباتا ٢٠٢٥ - وەكو پشكەك ژ پابەندبوونا خۆ ب هاندانا ڤەكۆلینێن سیاسەتێ و چاكسازیێن حوكمڕانیێ، زانكۆیا دهۆك (UOD)، ب ڕێكا سەنتەرێ خواندنێن فیدرالیزمێ و سەنتەرێ ڤەكۆلینێن یاسایی و رامیاری ل كۆلیژا یاسا، ب هەڤكاری دگەل نڤیسینگەها پەرلەمانێ عیراقێ - دهۆك، ب سەركەڤتیانە كۆربەندەكێ زانستی ب ناڤێ:

📌 "ڤەكۆلینەك ل سەر پرۆژەیاسایا ئەنجوومەنا فیدرالی ل عیراقێ."

ئەڤ كۆربەندە ل سەنتەرێ كۆنفرانسێن زانكۆیێ هاتە ئەنجامدان، و كۆمەك زانایێن یاسایی، پسپۆرێن حوكمڕانیێ، و ئەندامێن پەرلەمانێ عیراقێ گەهاندیە ئێك، و هەروەسا ئەركێ زانكۆیێ یێ پێشڤەبرنا گفتوگۆیێن كاریگەر ل سەر سیستەمێ فیدرالی و چاكسازیێن یاسایی یێن عیراقێ هێزدار كریە.

دیاركرنا پاشەرۆژا فیدرالی یا عیراقێ: زانیاریێن سەرەكی ژ كۆربەندی

گۆتارێن ڤەكرنێ: نیشاندانا پێویستیەكا ب لەز بۆ ئەنجوومەنا فیدرالی

د گۆتارا خۆ دا، د. ئەڤین خالد عەبدوبرەرحمان، ڕاگرا كۆلیژا یاسا ل زانكۆیا دهۆك، جەخت كر ل سەر پێویستیا دامەزراندنا ئەنجوومەنا فیدرالی، كو ئەڤە پێداویستیەكا دەستووریە كو هێشتا نەهاتیە جێبەجێكرن. وێ ڕۆلێ گرنگ یێ وێ یێ پاراستنا دەستهەلاتێن هەرێمێن فیدرالی، دابینكرنا حوكمڕانیا هەڤسەنگ، و چارەسەركرنا كێماسیێن یاسایی دیار كر. د. ئەڤین جەخت كر كو پێكهاتن، دەستهەلات، و هەلبژارتنا ئەندامێن ئەنجومەنا فیدرالی دڤێت ل سەر بنەمایێن دەستووری بن نە كو ب تنێ ب بڕیارێن پەرلەمانێ بن.

شرۆڤەكرنا پرۆژەیاسایا ئەنجوومەنا فیدرالی: دیتنەكا ستراتیجی یا یاسایی

نەجم ئەلدین م. یاسین، رێڤەبەرێ سەنتەرێ خواندنێن فیدرالیزمێ ل زانكۆیا دهۆك، گرنگیا ڤ كۆربەندی د دەمەكی دا كو پرۆژەیاسایا ئەنجوومەنا فیدرالی هێشتا د بن چاڤدێریێ دایە دیار كر. وی گرنگیا مۆدێلەكێ هەمەگیر و هەڤسەنگ یێ نوێنەراتیێ نیشان دا، و پشتگیریا دژی پێڤەرێن هەلبژارتنێ یێن ل سەر بنەمایێ ژمارا ئاكنجیا وەكی پێكهاتەیا پەرلەمانێ كر، كو دشێت بشێوەیەكێ نە هەڤسەنگ سوودێ بدەتە هندەك هەرێما ل سەر حسابێ یێن دی.

زانیاریێن بەراوردكاری: سیستەمێن فیدرالی یێن جیهانی و كاریگەریێن وان ل سەر عیراقێ

د. ڕێنجبەر جەمیل شێخۆ، پسپۆرەكێ یاسایی و ئەندامێ ستافێ كۆلیژا یاسا، شرۆڤەیەكا بەراوردكاری یا سیستەمێن فیدرالی یێن سەركەڤتی یێن جیهانێ پێشكێش كر، و هزر ژ پێكهاتەیا حوكمڕانیا عیراقێ دانەنیاسین. پێشنیارێن وی یێن سەرەكی ئەڤە بوون:

• نوێنەراتیا ل سەر بنەمایێ جڤاكی: ل شوێنا هەلبژارتنا ل سەر بنەمایێ پارێزگەهان، وی پێشنیار كر كو ئەندامەتیا ئەنجوومەنا فیدرالی ل سەر بنەمایێ دابینكرنا نوێنەراتیا دادپەروەر یا كۆمەكێن ئیتنیكی، ئایینی، و هەرێمی یێن جۆراوجۆر یێن عیراقێ بهێتە داڕێژتن، دا ئێكگرتنا نەتەوەیی پێش بكەڤیت.
• هێزا ڤیتۆ بۆ پاراستنا هەرێمان: وی پشتگیریا دانا دەستهەلاتا ڤیتۆ بۆ ئەنجوومەنا فیدرالی كر ل سەر بڕیارێن كو دشێن ب شێوەیەكێ نە هەڤسەنگ كاریگەریێ ل سەر هەرێمێن فیدرالی بكەن، ب تایبەتی هەرێما كوردستانێ، دا بهێتە مسۆگەركرن كو بەرژەوەندیێن هەرێمی ژ لایێ دەستهەلاتێن ناڤەندی ڤە نەهێنە پشتگوهـ هاڤێتن.

چارچۆڤەیێ یاسایی و پێشنیارێن سیاسەتێ

د ڕوینیشتنا دووێ دا، ڕاوێژكارێ یاسایی دلگەش صادق شرۆڤەیەكا كوور یا پرۆژەیاسایا ئەنجوومەنا فیدرالی پێشكێش كر، و هەم هێزێن وێ و هەم كێماسیێن وێ یێن پۆتانسیەل ڤەكۆلین. ڤێ ڕوینیشتنێ گفتوگۆیەكا ڕێكخستی د ناڤبەرا زانایێن یاسایی و چێكەرێن سیاسەتێ دا هاندا، كو بوویە سەدەما پێشنیارێن كو بۆ چاڤدێریا پەرلەمانی هاتنە تۆماركرن، دا هەڤسەنگی دگەل پرەنسیپێن دەستووری و باشترین پراكتیكێن حوكمڕانیێ بهێتە دابینكرن.

ڕۆلێ زانكۆیا دهۆك د پێشڤەبرنا سیاسەتان و ڤەكۆلینێن فیدرالیزمێ دا

ئەڤ كۆربەندە ڕۆلێ ستراتیجی یێ زانكۆیا دهۆكە وەكی سەنتەرەكێ ڤەكۆلینێن یاسایی و سیاسی دیار دكەت، و ب شێوەیەكێ چالاك د هەولێن حوكمڕانی و ناڤەرۆكنەكرنا عیراقێ دا پشكدار دبیت. ب ڕێكا دەستپێشخەریێن وەكی ڤێ، زانكۆیا دهۆك بەردەوامە بۆ:

• ✅ رێڤەبرنا گفتوگۆیان ل سەر چاكسازیێن یاسایی و سیاسی یێن گرنگ بۆ ساختارا فیدرالی یا عیراقێ.
• ✅ پێشكێشكرنا ڤەكۆلینێن ل سەر بنەمایێ بەلگە و پێشنیارێن سیاسەتێ بۆ چێكەرێن سیاسەتێ.
• ✅ بهێزكرنا هەڤكاریێن د ناڤبەرا ئەكادیمیا و حكومەتێ دا بۆ مۆدێلێن حوكمڕانیێ یێن كاریگەرتر.

دەمێ عیراق ئالۆزیێن حوكمڕانیا فیدرالی و ژ نوی ڕێكخستنا یاسایی پێشدئێخیت، زانكۆیا دهۆك د پێشەنگیا گۆتارا ئەكادیمی دا دمینیت، و پاشەرۆژا یاسایا دەستووری و ناڤەرۆكنەكرنا سیاسی ل عیراقێ دیار دكەت.

بۆ زانیاریێن پتر ل سەر فیدرالیزما عیراقێ، ڤەكۆلینێن یاسایی، و ڤەكۆلینێن حوكمڕانیێ، سەرەدانا ژێدەرێن ئەكادیمی یێن سەنتەرێ خواندنێن فیدرالیزمێ یێ زانكۆیا دهۆك بكەن.

📸دیمەنێن كۆربەندی ل ڤێرێ ببینن: [لینك]

• 📍 ڕاگەهاندنا زانكۆیا دهۆك | ٢٤ـی شوباتا ٢٠٢٥ـێ
• 📝 رەمەزان شەعبان رەمەزن
• 📸 وێنەگر: محەمەد عەبدولكەریم تاهر

پەیڤێن سەرەكی:

• 🔹 پرۆژەیاسایا ئەنجوومەنا فیدرالی یا عیراقێ
• 🔹 ڤەكۆلینێن یاسایی یێن زانكۆیا دهۆك
• 🔹 حوكمڕانی و فیدرالیزم ل عیراقێ
• 🔹 چاكسازیێن یاسایا دەستووری یا عیراقێ
• 🔹 فیدرالیزم و ناڤەرۆكنەكرن ل عیراقێ