بهێزکرنا ناڤدەولەتیبوون و پێشڤەبرنا خواندنێن فیدرالیزمێ بۆ جیاوازیا ئەکادیمی

بەغدا، ١٩ـی شوباتا ٢٠٢٥ـێ - وەک پشكەك ژ دیتنا ستراتیجی یا وێ بۆ ناڤدەولەتیبوون و جیاوازیا ئەکادیمی، زانكۆیا دهۆك بەردەوامە د پێشڤەبرنا هەڤبەندیێن ئەکادیمی یێن جیهانی کو دگەل پابەندبوونا وێ یا درێژخایەن بۆ ڤەکۆلین، رێڤەبەری و گۆهۆرینا زانینێ رێک دکەڤن. د چالاکیەکا دیپلۆماسی و ئەکادیمی یا گرنگ دا، سەرۆکێ زانكۆیا دهۆك د. داود سلێمان ئەتروشی سەرکردایەتیا شاندەکێ کر بۆ باليۆزخانا کەنەدا ل بەغدا، کو ژ لایێ بەڕێز کریستۆفەر بۆهم، باليۆزێ کەنەدا ل عیراقێ، هاتە پێشوازیکرن.

دگەل سەرۆکی ئەڤ کەسە د پشكداربوون:

• د. ئەڤین خالد عەبدولرەحمان، راگرێ کۆلێژا یاسا
•  د. نەزار ئەمین محەمەد، رێڤەبەرێ پەیوەندیێن ناڤدەولەتی 
• بەرپرسێن پایەبلند یێن باليۆزخانا کەنەدا

ئەڤ سەرەدانە گاڤەکا گرنگە د بەرفرەهکرنا جیاوازیا ئەکادیمی یا جیهانی یا زانكۆیا دهۆك دا، ب تایبەتی د بوارێ خواندنێن رێڤەبەریێ، ڤەکۆلینێن یاسایی و خواندنێن فیدرالیزمێ دا، ب هەڤکاری دگەل دامەزراوێن ئەکادیمی و سیاسەتدانەرێن کەنەدی.

تەكەزا سەرەکی: دامەزراندنا سەنتەرێن خواندنێن فیدرالیزمێ

خالەکا سەرەکی یا كۆمبوونی دەستپێشخەریا زانكۆیا دهۆك بوو بۆ دامەزراندنا سەنتەرین خواندنێن فیدرالیزمێ، کو مۆدێلا رێڤەبەریا فیدرالی یا کەنەدا وەک نموونەیەک بۆ پێکهاتا رێڤەبەریا گەشەکری یا عیراقێ دانیت. سەنتەر ئارمانج دکەت:

• پێشڤەبرنا ڤەکۆلینێن پرپشک لسەر فیدرالیزم، ناڤەندنەبوون و رێڤەبەری
• کەلکوەرگرتن ژ شارەزایا کەنەدا د رێڤەبەریا فیدرالی دا بۆ پێشکێشکرنا تێگەهشتنێن بەراوردکاری بۆ چوارچۆڤێ سیاسی یا عیراقێ
• ئاسانکرنا گۆهۆرینا مامۆستا و قوتابیان د ناڤبەرا زانكۆیا دهۆك و دامەزراوێن سەرەکی یێن کەنەدی دا
• پێشخستنا کۆرسێن تایبەت و دیالۆگێن سیاسەتێ کو ڤەکۆلینا ئەکادیمی دگەل سەپاندنێن پراکتیکی یێن رێڤەبەریێ گرێددەن

د. ئەتروشی رۆناهی ئێخستە سەر ئەزموونا کەنەدا وەک وەلاتەکێ فیدرالی و دووپات کر کا چەوا مۆدێلا کەنەدی دشێت تێگەهشتنێن كویر پێشکێش بکەت بۆ رێڤەبەریا هەرێمی، میکانیزمێن پارڤەکرنا دەستهەلاتێ و پێشکەڤتنا دەستووری ل عیراقێ.

پشتەڤانیا کەنەدا

بالیۆزێ کەنەدی کریستۆفەر بۆهم پشتگیریا خۆ بۆ دەستپێشخەریێ دەربڕی و پێشنیار کر کو سەنتەرێ ب سەرچاوەیێن پەیوەندیدار ل کەنەدایێ گرێ بدەت.

ئەڤ سەرەدانە دگەل ستراتیژیا بەرفرەهتر یا زانکۆیا دهۆکێ یا پەیوەندیکرن دگەل دامەزراوێن نێڤدەولەتی هەڤتەریب ە، بۆ بهێزکرنا شیانێن ڤەکۆلینێ، پێشڤەبرنا ئازادیا ئەکادیمی، و بهێزکرنا ڕۆلا کوردستانێ د تۆڕێن پەروەردەیا بلند یێن هەرێمی و جیهانی دا.

سەرەدانا پێشتر یا پایەبلند:

ل ٣١ـی تەباخا ٢٠٢٣ـێ، شاندەکێ پەرلەمانێ کەنەدی، ب سەرۆکاتیا پەرلەمانتار تۆم کمیەک، سەرەدانا زانكۆیا دهۆك کر بۆ ڤەکۆلینا دەرفەتێن هەڤکاریا کویرتر. د سەرەدانێ دا، گفتوگۆ هاتنە كرن ل سەر:

• دەستپێشخەریێن ئەکادیمی یێن هەڤپشك دگەل زانکۆیێن کەنەدی د یاسا، رێڤەبەری و خواندنێن پەنابەران دا
• بەرفرەهکرنا هەڤپشكیێن دامەزراوەیی بۆ باشترکرنا ڤەکۆلین و داهێنانێ
• پشتەڤانیا رۆلێ زانكۆیا دهۆك د پرۆگرامێن پشتەڤانیا مرۆڤایەتی و پەنابەران دا

پابەندبوونا ستراتیجی یا زانكۆیا دهۆك بۆ پشكداریا جیهانی

هەروەکی زانكۆیا دهۆك بەردەوامە د بەرفرەهکرنا هەڤپشكیێن خۆ یێن ئەکادیمی یێن ناڤدەولەتی دا، زانکۆ پابەندە ب:

• پێشڤەبرنا ڤەکۆلینا باش کو ئاستەنگێن رێڤەبەریێ یێن لەزگین ل عیراقێ چارەسەر دکەت
• بهێزکرنا هەڤکاریێن جیهانی بۆ ئافراندنا دەرفەتان بۆ قوتابی و مامۆستایان
• پێشڤەبرنا باوەرپێکرنا دامەزراوەیی ب رێکخستن دگەل ستانداردێن خواندنا بلند یێن ناڤدەولەتی
• باشترکرنا داهێنانا ئەکادیمی ب رێکا پرۆگرامێن پرپشک و خواندنێن سیاسەت-تەوەر

بۆ ئاگەهداربوون ژ هەڤپشكیێن زانكۆیا دهۆك یێن ئەكادیمی و ناڤدەولەتی، سەرەدانا پلاتفۆرمێن فەرمی یێن زانكۆیا دهۆك بكە. 

• 📍 راگەهاندنا زانكۆیا دهۆك | ١٩ـی شوباتا ٢٠٢٥ـێ 
• 📝 راپۆرت: فاتمە مەحموود عەلی، عسمەت مەحموود محەمەد 
• 📸 وێنەگر: حسێن ئیسماعیل محەمەد

پەیڤێن سەرەكی:

• هەڤپشكیێن جیهانی یێن زانكۆیا دهۆك
• هەڤکاریا ئەکادیمی یا زانكۆیا دهۆك و باليۆزخانا کەنەدا
• خواندنێن فیدرالیزم و رێڤەبەری ل عیراقێ
• داهێنانا خواندنا بلند ل کوردستانێ
• دەستپێشخەریێن ڤەکۆلین و سیاسەتێن نێڤدەولەتی یێن زانكۆیا دهۆك