زانکۆیا دهۆك (UOD) – تیرمەها ٢٠٢٦ | نڤیسینگەها راگەهاندنا زانکۆیێ (UNPO) – ل زانکۆیا دهۆك، روینشتنا وێنەگرتنا دەرچوونێ قۆناغەکا مێژوویی یە و نیشاندەرا ڤەگۆهاستنا قوتابیانە بەرەڤ ژیانا پیشەیی. ل ڤێ دوماهیێ، ١١ دەرچوویێن کۆلیژا پلانسازیا شار و هەرێمان، ل گەل مامۆستایێن خۆ، ل پەرتووکخانەیا ناڤەندی کۆمبوون بۆ رێزگرتن ل ڤێ قۆناغا گرنگ، کو بەرهەمێ ٥ سالان ژ کارێ بەردەوام و پێگیریێ یە.

کۆلیژ دوو پرۆگرامێن تایبەتمەند یێن خواندنا بەرایی پێشکێش دکەت: پشكا پلانسازیا جهەكی و پشكا پلانسازیا شار. ئەوا د ناڤەڕاستا ناسنامەیا ناڤدەولەتی یا کۆلیژێ دایە پرۆگرامێ هەڤپشك یێ بەکالۆریۆسێ یە د پلانسازیا جهەكی دا، کو ب هەڤپشکی ل گەل زانکۆیا دۆرتمۆند یا تەکنیکی (TU Dortmund) دهێتە پێشکێشکرن. ب ڕێیا پرۆگرامەکێ خواندنێ یێ هەڤپشك، ڕێنمایێن ئەزمۆنان یێن هەڤپشك، و سەرپەرشتیا ستافێ ئەکادیمی ژ هەردوو زانکۆیان، قوتابی باوەرنامەکا هەڤپشک یا بەکالۆریۆسا زانست د پلانسازیا جهەكی دا بدەستڤەدئینن، کو ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی و ناڤدەولەتی باوەرپێکریە.

دەربارەی کۆلیژێ

ئەڤ پرۆگرامە د سالا ٢٠١٢ـێ دا ب پشتەڤانیا دارایی یا ڕێکخراوا (DAAD) هاتیە دامەزراندن، کو پرۆگرامەکێ خواندنێ یێ ناڤدەولەتی یێ ڕاستەقینە پێشکێشدکەت. ڤان دەرچوویان ل دویڤ پرۆگرامەکێ هەڤپشک و ڕێنمایێن ئەزموونان یێن هەڤپشک خواندیە، و مفا ژ سەرپەرشتیا ڕاستەوخۆ یا مامۆستایێن هەردوو زانکۆیێن دهۆك و دۆرتمۆند وەرگرتیە. ئەنجامێ ڤێ یەکێ ژی وەرگرتنا باوەرنامەکا هەڤپشکە د بەکالۆریۆسا زانست د پلانسازیا جهەكی دا، کو ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی و ناڤدەولەتی باوەرپێکریە.

رێزگرتن ل خۆلەکا نوی یا پلانسازان

خؤلا دەرچوویێن ئەڤ سالە ژ ١١ قوتابیێن خودان شیان پێکدهێت کو پێنج سال تەرخانکرینە بۆ فێربوونا شێوازێ ڕێکخستنا جهی یا ژینگەها ژیانێ، کار و سەقای. ئێک ژ گرنگترین وێستگەهێن کاروانێ وان یێ ئەکادیمی، پشکداریکرن بوو د پرۆگرامێ "قوتابخانەیا هاڤینی ل ئەلمانیا" د قۆناغا سێیێ دا. ل وێرێ، وان ژ نێزیکڤە ئەزمۆنا سیستەمێ پلانسازیا ئەلمانی ل زانکۆیا دۆرتمۆند کر و هایداری سیستەمێ فێرکرنێ، ژێرخان، پلانسازیا هاتنوچوونێ، و مێژوویا ئاڤەدانکرنێ ل چەندین باژێڕێن ئەلمانیا بوون.

میراتەک ژ پێشکەڤتنێ د فێرکرنا پلانسازیێ دا

ب مفاوەرگرتن ژ ڤێ شارەزاییا فرە-کەلتۆری، ئەڤ دەرچوویە ب باشی د ئامادەنە بۆ چوونا د ناڤ بازارێ کاری دا د بوارێن ب لەز گەشەدکەن دا، ژ وان ژی:

- نویژەنکرنا شار و هەرێمان

- کێمکرنا کارتێکرنێن ژینگەهی و گۆڕانکاریێن سەقای

- هەماهەنگیا گەشەپێدانا ناڤدەولەتی

- گەشەپێدانا خانوبەرە و کەرتێ ئاکنجیبوونێ

دەنگێ دەرچوویان

بۆ بەرجەستەکرنا جەوهەرێ ڤی کاروانی، مە د دەمێ وێنەگرتنێ دا ل گەل چەند دەرچوویێن خۆ ئاخڤت:

ئێك ژ دەرچوویان كو گۆڤەند نەوزاد محەمەد بو گۆت: "دەرچوون ل زانکۆیا دهۆك ب رامانا بجهئینانا ئارمانجەکا گرنگ و دەستپێکرنا پشكەكا ب تەمامی نوی یە د ژیانا من دا." سەبارەت ب پێشکەڤتنا وێ یا تەکنیکی، وێ ئاماژە دا کو ژینگەها چالاك و هەڤکار یا کۆلیژێ شیانێن وێ پێشخستینە.

"من ب شێوەیەکێ بەرچاڤ شارەزاییێن خۆ د پلانسازیا جهی و سیستەمێ زانیاریێن جۆگرافی (GIS) دا پێشخستن ب ڕێیا پرۆژەیێن کریاری و کارێ ب کۆم یێ چڕ. بێگومان، کارکرن ل سەر پرۆژەیێن ئالۆز یێن پلانسازیێ و پشکداریکرن د سەرەدانێن مەیدانی دا ژ ژبیرنەکریترین بیرەوەریێن کاروانێ من بوون. نوکە، ئەز ب پەرۆشم بۆ ب دەستڤەئینانا ئەزموونا کریاری، دەستپێکرنا کاروانێ خۆ یێ پیشەیی، و ب دەستڤەئینانا کارەکی کو بشێم ب ڕاستەوخۆیی شارەزاییێن خۆ یێن پلانسازیا جهی تێدا بکار بینم."

دەرچوویەکا دی ناڤێ وێ كۆچەر عزەت عەبدی یە پەیامەك ئاراستەی نڤشێ داهاتی کر: "دەرچوون هێمایە بۆ شانازی، دەستکەڤتەکێ مەزن، و دەستپێکا کاروانەکی بەرەڤ دروستکرنا کارتێکرنەکا ئەرێنی ل سەر جڤاکی. ئێک ژ ب هێزترین شیانێن من ب دەستڤەئیناین، فێربوونا چاوانیا شیکارکرنا ئاستەنگێن ئالۆز یێن باژێڕی و دانانا چارەسەریێن کریاری و بەردەوام یێن پلانسازیێ بوو ب ڕێیا کارێ ب کۆم یێ چر و ڤەکۆلینێن مەیدانی." ب مەرەما تێکەلکرنا ب لەز دگەل بازارێ کاری، وێ ڕێچکەیەکا پیشەیی یا دیاریکری بۆ خۆ کێشایە: "د سالا داهاتی دا، ئەز خۆ دبینم کو پشکداریێ د کەرتێ گەشتوگوزار و گەشەپێدانێ دا دکەم، ب تایبەتی ل سەر پاراستنا کەلەپۆری و پلانسازیا پشکداری. دڤێت ئەز ل سەر پرۆژەیان کار بکەم کو جهێن مە یێن مێژوویی و کەلتۆری دپارێزن، د هەمان دەم دا جڤاکێن ناڤخۆیی ب کارایی د پرۆسەیا پلانسازیێ دا پشکدار بم بۆ پێشخستنا گەشەیا هەرێمی."

د هەمان دەم دا، دەرچوویەکا دی ب ناڤێ میدیا ئەحمەد یوسف، هزرێن خۆ هەڤپشك کرن و گۆت: "چوارچۆڤێ ناڤدەولەتی یێ هەڤپشك دیتنا من ل سەر حوکمڕانییا باژێڕی یا دۆمدار بەرفرەهتر کر. پشکداریکرن د پرۆگرامێ قوتابخانەیا هاڤینی ل ئەلمانیا ساتەکا وەرچەرخانێ بوو. ئەز ئاشنای کەلتۆرەکێ جودا و سیستەمەکێ پلانسازیێ یێ ڕێکخستی کرم کو بڕیار تێدا ب ڕێنمایێن

توند و پشکداریا گشتی دهێنە پشتەڤانیکرن." وێ هەروەسا تیشک ئێخستە سەر کو چەوا داینامیکیەتا کارێ ب کۆم شارەزایێن وێ یێن پەیوەندیکرن و سەرکردایەتیێ پێشخستن. ب پاڵنەرا ئەزمۆنا وێ یا پێشتر د هاریکاریکرنا ئاوارەیان د کەمپان دا، ئەوێ حەزەکا مەزن بۆ کارتێکرنا ل سەر جڤاکی هەیە: "ئەز خۆ دبینم ل نڤیسینگەهـ یان ڕێکخراوەکێ کار دکەم کو پلانسازی تێدا نە ب تنێ تەکنیکی یە، بەلکو ب ڕاستەوخۆیی بەرسڤا ئاستەنگێن ڕۆژانە یێن خەلکی ددەت. دەرچوون ژ زانکۆیا دهۆك ب رامانا گوهۆڕینا سالان ژ بزاڤانە بۆ کارەکێ ڕاستەقینە، و ئامادەبوونە بۆ دروستکرنا جوداهیەکا بەرچاڤ."

نێرینێن دەرچوویەکا دی كو چنار قاسم سمۆ یە، ب ڤی شێوەی بوون: "شارەزایێن پەیوەندیکرنێ، کارێ ب کۆم، رێكخستنا دەمی، و زانینا کریاری یێن کو من د دەمێ خواندنا خۆ دا ل کۆلیژێ پێشخستین، پتر ژ هەر تشتەکی دیارن. قوتابخانەیا هاڤینی ل ئەلمانیا ئەو ئەزمۆن بوو کو رێرەوێ من دەستنیشان کر. وێ ئەزمۆنەکا ناڤدەولەتی دا من، هاریکاریا من کر بۆ نیاسینا کەسان ژ کەلتۆرێن جودا، و ب ڕاستی دیتنا من بەرفرەهـ کر." وێ ژینگەها کۆلیژێ وەك ژینگەهەکا پشتەڤان، هەڤکار، و پێشوازیلێکەر وەسف کر کو گیانێ جڤاکی یێ ب هێز د ناڤبەرا قوتابی و فەرمانبەڕان دا هەیە، و ب هێڤییە کو ڕاهێنانێن خۆ بۆ گەشەپێدانا ناڤخۆیی بکار بینیت. "دەرچوون ژ زانکۆیا دهۆك دەستکەڤتەکێ جهێ شانازیێ یە کو دەستپێکا رێرەوەكێ پیشەیی یێ نوی دیار دکەت. هیڤیدارم وەك پلانساز کار بکەم، زانین و شارەزاییێن خۆ بکار بینم بۆ هاریکاریکرنا باشترکرنا جڤاکێن مە و ب ڕاستەوخۆیی پشکداریێ د گەشەپێدانا دۆمدار یا جڤاک و باژێڕێ خۆ دا بکەم."

ل پشت ڕوویێن ب گرنژین ڤە

هەر وێنەیەك نە ب تنێ گرنژین و دەستکەڤتان بخۆڤەدگریت، بەلکو ئەو هەڤالینی، ڕێنماییکرن و ئەزمۆنێن نە هێنە ژبیركرن ژی نیشان ددەت کو کاروانێ زانکۆیێ یێ دەرچوویان دروست کرینە. ئەڤ گالەریە پترە ژ کۆمەکا وێنان، ئەو دەستپێکا پشكەكا نوی یە بۆ خۆلا دەرچوویێن ٢٠٢٦ـێ د دەمێ کو خۆ ئامادە دکەن بۆ بکارئینانا زانین و شارەزاییێن خۆ د داڕێژتنا باژێڕ و جڤاکێن دۆمدار دا. ئەڤە وەك ڕێزلێنانەکا بەردەوام بۆ پێگیریا وان و ئەو بیرەوەریێن هەڤپشك دمینن کو د سالێن خواندنا وان دا ل کۆلیژا پلانسازیا شار و هەرێمان دروست بووینە.

ڤێرە کلیک بکە بۆ دیتنا گالەریا وێنەیێن دەرچوونێ

نڤیسینگەها راگەهاندنا زانکۆیێ – تیرمەها ٢٠٢٦

ڕاپۆرت ژ لایێ: فاطمە محمود عەلی، ئەلەند کەمال عوسمان

وێنە: عەلی حەبیب حەبیب، محەمەد ع. تاهر، هەرمان جانگیر ئەحمەد، مێهڤان م. سالح