زانکۆیا دهۆک ب ئامرازێن پێشکەڤتی یێن پلاندانان و هەلسەنگاندنێ، شیانێن پسپۆڕێن پلانسازیا شارسازی بهێز دکەت
زانكۆیا دهۆك – ١١ـی تیرمەها ٢٠٢٦ـێ | نڤيسینگەها راگەهاندنا زانکۆیێ (UNPO) – پشتی سەرکە/تنا مەزن یا سمینارا ناڤدەولەتی یا د. كەریم نەجارژ زانکۆیا كارلستادس (سويد) ل رۆژا ٦ـی تیرمەهێ پێشکێشکرى، پشكا پلانسازیا شار ل کۆلێژا پلانسازیا شار و هەرێمان (CCRP) یا زانکۆیا دهۆک (UOD) ب فەرمی وۆركشۆپەکا تەکنیکی یا سێ رۆژی ب دوماهی ئینا. ئەڤ چالاکیە، ئەوا ل رۆژێن سێشەمبی ٧ـی تیرمەهێ تا پێنجشەمبی ٩ـی تیرمەها ٢٠٢٦ـێ ل پشكا پلانسازیا شار هاتیە ئەنجامدان، ب سەرکەڤتیانە شیا پراکتیزەكرنا شارسازیا خۆجهی دگەل تیۆرا ئەکادیمی یا جیهانی گرێدەت.
ئەڤ وۆركشۆپا تەکنیکی ب ناڤ و نیشانێ " ئاڤاکرنا پاشەڕۆژا کوردستانێ: وانە ژ سوید ل دۆر پلانسازیا ل سەر بنەمایێ مرۆڤی، بۆماوەیێ كەلتۆری، و كوالیتیا شارسازی " وەک دەستپێشخەریەکا هەڤپشک ب پێشنیارا د. شرين يونس إسماعيل، سەرۆكا پلانسازیا شار هاتبوو ڕێکخستن و ژ لایێ پسپۆرێ ناڤدار د. كەریم نەجار ژ زانکۆیا كارلستادس هاتیە پێشکێشکرن. د ڤێ وۆرکشۆپێ دا کۆمەکا دیارکری ژ پشکداران ئامادە ببوون، کو پێکهاتبوون ژ نوینەرێن رێڤەبەریێن شارەوانی و حکومی، مامۆستایێن ئەکادیمی، شارەزایێن پلاندانانێ و قوتابیێن خواندنا بلند (ماستەر و دکتۆرا). هەر سێ رۆژێن وۆرکشۆپێ ل دۆر کەرستێن کارپێکرنێ یێن بسپۆر و چوارچۆڤەیێن پێشکە/تی یێن هەلسەنگاندنێ بوون، ئەوێن هاتینە دارێژتن ژ پێخەمەت گۆڕانکاریێن بنەڕەتی د شێوازێ شیکارکرن و پێشخستن و پاراستنا دەڤەرێن باژێڕی ل کوردستانێ دا.
تەوەرێن تەکنیکی یێن رۆژانە و بابەتێن سەرەکی
رۆژا ئێکێ: شێوەیێ باژێڕی و پیڤەرێن هەلسەنگاندنا تاخێن نیشتەجێبوونێ
وۆرکشۆپ ب کۆڵینەکا کوور د شیکارکرنا باژێڕی دا دەستپێکر. ئامادەبوو دگەل "ماتريکسا هەلسەنگاندنا تاخان یا سروش وەرگرتی ژ مۆدێلێ نۆردیک (سكندنافي)" ئاشنا بوون. پشکدار فێربوون کا دێ چەوا هەلسەنگاندنا ژینگەها باژێڕی یا خۆجهی کەن ل سەر بنەمایێ چەندین پیڤەرێن سەرەکی ژ وان: شێوەیێ باژێڕی و دۆمداریا وی، لڤین و ڤەگوهاستن و دۆمداریا ژینگەهی.
- میتۆدۆلۆژی (رێچکە): دەڤەر ل سەر بنەمایێ پیڤەرەکی هویر یێ نمرەدانێ ژ ١ (گەلەک خراب) تا ٥ (نایاب) هاتنە پلەدارکرن.
- دەرئەنجام: ئەڤ نیشاندەرە د نمرەکا گشتی یا كێشخراو دا هاتنە کۆمکرن و ب شێوەیەکێ داینامیکی ل سەر نەخشەیێن رادار (Radar Charts) هاتنە دياركرن، کو دەستنیشانکرنەکا ديتاری (بصري) بۆ خالێن هێز و لاوازیا پێکهاتەیی د تاخێن خۆجهی دا دابین کر.
رۆژا دووێ: کواليتیا ئاکنجیبوونێ و رێبەرێ (K-MAB)
ب تیشک خستنە سەر ئاستێ ئاکنجیبوونێ، ل رۆژا دووێ چوارچۆڤەیەکێ هەرێمی یێ گونجاندنی هاتە ناساندن کو ئەو ژی: رێبەرێ K-MAB (مۆدێلێ کوردی بۆ شیکارکرنا کوالیتیا ئاکنجیبوونێ) بوو.
- میتۆدۆلۆژی (رێچکە): ب بنەماگرتنا ماتریکسا هەلسەنگاندنا پرۆژەیان یا بسپۆر، پشکداران هەلسەنگاندنا گونجاویا تەلارسازی و پێکهاتەیی بۆ ديزاينێن کۆمبڵەکێن شوقان و پرۆژەیێن ئاڤاهیێن ئاکنجیبوونێ یێن خجهی كر.
- دەرهات (ئەنجام): پرۆژە ل ژێر چاڤدێریەکا توند دا هاتنە پشکنین ل سەر بنەمایێ ماتریکسا نمرەدانێ ژ ٠ تا ٥، کو ئەڤە ژی پرۆتۆکۆلەکێ ستاندارد بۆ کۆنترۆلکرنا کواليتيێ د پرۆژەیێن داهاتی یێن ئاکنجیبوونێ دا ل دەڤەرێ دادمەزرینیت.
رۆژا سێیێ: پشکدارکرنا هاولاتیان، حەزێن ديتاری، و جهان گشتی
رۆژا دوماهیێ ب شێوەیەکێ چڕ تیشک ئێخستە سەر شارستانیەتا دیموکراتی و رێچکا مروڤ-ناڤەند. ئامادەبووان ڕێیێن پێشکەڤتی پشکنین کو دبنە هۆکار د دابینکرنا دەرفەتێ دا بۆ هاوەلاتی و بسپۆرێن دیزاینێ دا کو پێکڤە ژینگەهێن ئاڤاکرای و جهێن گشتی یێن جڤاکی یێن پەسەند دابین بکەن.
- کەرستێن حەزێن ديتاری (بصري): ل سەر بنەمایێ مۆدێلێن پلاندانانا پشکدارى یێن سویدی، چەندین کەرستە هاتنە پێشکێشکرن بۆ وەرگرتنا بووچوون و تێبینیێن جڤاکی ل دۆر گونجاندنا تەلارسازی و بیرەوەریا کەلتۆری یا هەڤپشک ل سەر بنەمایێ حەزێن ديتاری بۆ دیزاینێ.
- دابەشکرنا هویر یا جهان گشتی (Micro-Zoning): پشکدار هاتنە راهێنان کرن ل سەر کەرستێن بسپۆر بۆ کێشانا نەخشەیان و هەلسەنگاندنا دەڤەرێن کارپێکری یێن هویر د ناڤ جهان گشتی یێن باژێڕی دا، ب تایبەتی پشکنین د: دەڤەرێن هاتن و چوونێ دەڤەرێن یاریکرنێ، دەڤەرێن راوستاندنا ترۆمبێلان، دەڤەرێن یاریکرنا دەرڤە، و دەڤەرێن راوستاندن/چاڤەڕێکرنێ.
بێهێزکرنا نڤشێ داهاتی یێ پلاندەران زێدەباری بهایێ وێ یێ دەستبجهـ بۆ بڕیاردەرێن شارەوانیێ، بلندکرنا ئاستێ ڤەکۆلینێن ئەکادیمی یێن خۆجهی ئارمانجەکا بنەڕەتی یا وۆرکشۆپێ بوو. ماتریکسێن شیکارکرنا پێشکەڤتی و چوارچۆڤەیێن هەلسەنگاندنێ ئەوێن ل سەر مێژوویا هەر سێ رۆژان هاتینە پێشکێشکرن، ب شێوەیەکێ هاتیە دارێژتن کو ببیتە رێچکەیەکا ڤەکۆلینێ یا بنەڕەتی بۆ قوتابیێن خواندنا بەرایی و بلند، و هاریکاریا ڕاستەوخۆ یا کاندیدێن ماستەر و دکتۆرایێ بکەت د دارێژتنا پرۆژەیێن تێز و نامەیێن وان یێن ل سەر بنەمایێ داتایان.
ل دوماهیا وۆرکشۆپێ، ب ئامادەبوونا د. داود سلێمان ئەتروشی، سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك و راگرێ کۆلێژا پلانسازیا شار و هەرێمان ب وەکالەت د رێورەسمەکێ تایبەت دا، باوەرنامە ل سەر پشکداران هاتنە دابەشکرن، هەروەسا خەڵاتەکێ ڕێزلێنانێ پێشکێشی د. كریم هاتە کرن ژبۆ تەرخانکرنا دەم و بزاڤێن خۆ د سەرئێخستنا ڤێ وۆرکشۆپێ دا.
ئەڤ چالاکیا گرنگ دوپاتیێ دکەت ل سەر پێگێربوونا ستراتیژی و دامەزراوەیی یا زانکۆیا دهۆک بۆ گەشەپێدانا هەماهنگیا ئەکادیمی یا ناڤدەوڵەتی، بەرزکرنا شیانێن تەکنیکی یێن پلاندەرێن خۆجهی، و دابینکرنا کەرستێن هویر یێن ل سەر بنەمایێ داتایان بۆ ئاڤاکرنا باژێڕێن ساخلەمتير، خۆڕاگرتر و دۆمدارتر ل سەرانسەری هەرێما کوردستانێ.
پێشخستنا دیتنا ستراتیژی یا زانکۆیا دهۆک
سەرکەڤتن د گێرانا ڤێ وۆرکشۆپا ناڤدەولەتی دا ب توندی دگەل پلانا ستراتیژی یا زانکۆیا دهۆک (٢٠٢٣-٢٠٣٨) دگونجیت، ب جەختکرن ل سەر:
- هەماهنگیا ئەکادیمی یا جيهانی و ناڤدەولەتیکرن: گەشەپێدانا ئاڵوگۆڕا دامەزراوەیی یا ڕاستەوخۆ و ئاست بڵند دگەل دامەزراوەیێن پێشەنگ یێن ئەوروپی، وەک زانکۆیا کارلستاد (سوید)، ژ پێخەمەت ڤەگۆهاستنا باشترین پراکتیکێن جیهانی د بوارێ دۆمداریا شارسازی و دیزاینا مروڤ-ناڤەند بۆ هەرێما کوردستانێ.
- هەڤپشکیێن د ناڤبەرا کەرتێ گشتی-تایبەت-ئەکادیمی دا: رۆڵگێڕان وەک پرەکا زیندی د ناڤبەرا ناڤەندێن ئەکادیمی و کەرتێ گشتی دا ب رێکا کۆمکرنا سەرکردایەتیا زانکۆیێ، داهێنەرێن زانستی یێن ناڤدەولەتی و بڕیاردەرێن سەرەکی یێن رێڤەبەریێن حکومی، دەستەیێن ئەندازیاری، و رێکخراوێن نەحکومی (NGOs) بۆ پێشخستنا پێکڤەیی یا سیاسەتێن پلاندانانا هەرێمی.
- بلندکرنا ئاستێ نایابی د ڤەکۆلینێن خواندنا بلند دا: پڕچەککرنا ڕاستەوخۆ یا قوتابیێن ماستەر و دکتۆرایێ ب میتۆدێن پێشکەڤتی یێن ڤەکۆلینا باژێڕی، چوارچۆڤەیێن هەلسەنگاندنێ، و زێدەتر ژ دەهـ ماتریکسێن شیکارکرنێ ژ پێخەمەت بەرزکرنا ئاست و کارتێکرنا تێز و نامەیێن وان یێن داهاتی ب شێوەیەکێ پێکهاتەیی.
- گەشەپێدانا جڤاکی یا دۆمدار: وەرگێڕانا تێگەهشتنێن ئەکادیمی بۆ کەرستێن کارپێکری یێن شارەوانیێ، ئەوێن ئارمانج ژێ پاراستنا کەلەپۆرێ کەلتۆری، کێمکرنا بەرفرەهبوونا بێسەروبەر یا باژێڕی (زێدەبوونا ئاسۆیی)، و جێبەجێکرنا ستانداردێن خۆڕاگر د بەرامبەر گۆڕانکاریێن کەشوهەوایێ دا بۆ دیزاینکرنا باژێڕێن ساخلەمتر بۆ نڤشێن داهاتی.
بۆ پتر هیاداربوون ژ دەستپێشخەریێن ستراتیژی و هەماهنگیێن ئەکادیمی یێن زانکۆیا دهۆک، سەرەدانا ڤی لینکی بکە: UOD Highlights
ڤێرە کلیک بکە بۆ دیتنا وێنەیان
نڤيسینگەها راگەهاندنا زانکۆیێ – ٩ـی تیرمەها ٢٠٢٦ـێ
ڕاپۆرت: فاطمة محمود علي، الند كمال عثمان
وێنەگرتن: محەمەد ع. تاهر، أحمد مصطفى حسين، الند كمال عثمان
پەیڤێن سەرەکی:
پلاندانانا باژێڕی یا بەردەوام | دیزاینا مروڤ-ناڤەند | کەلەپۆرێ کەلتۆری | هەماهنگیا ئەکادیمی یا ناڤدەولەتی | کێمکرنا بەرفرەهبوونا هەرەمەکی یا باژێڕی