دەربارەی پڕۆژێ ڤەکۆلینا کرداری یا پشکدارکەر (PAR)

ب سەرپەرشتیا (د. محمد عزیز ابراهیم) راگرێ کۆلێژا زانست ل زانکۆیا دهۆکێ, ب هەڤپشکی دگەل (رێکخراوا UNICEF)

بۆ بەرهەنگاربوونا ئاریشەیێن ژینگەهی یێن روو ل زێدەبوونێ ل پارێزگەها دهۆکێ، زانکۆیا دهۆکێ ب سەرپەرشتیا راستەوخۆ یا د. محمد عزیز ابراهیم، راگرێ کۆلێژا زانست، و ب هەڤکاری دگەل رێکخراوا UNICEF، دەستپێشخەریەکا ڤەکۆلینێ یا پێشەنگ بناڤێ "ڤەکۆلینا بپشکداری یا کارا (PAR)" راگەهاند. پرۆژە تیشکێ دهاڤێژیتە سەر ئاریشەیێن هەستیار یێن وەک کێمئاڤی و پیسبوونا ئاڤێ، و کارتێکرنێن وان یێن جڤاکی، ژینگەهی و تەندروستی ل سەر خەلکێ خۆجهی دەڤەرێ.

ئەڤ دەستپێشخەرییا گەنجان وەک هێزەکا گۆهرینێ ددانێت، و کەرەستە و زانیاریێن پێدڤی بۆ وان دابین دکەت دا کو پشکداریێ د ڤەکۆلینێن ل سەر بنەمایێ بەڵگان دا بکەن، سەرکردایەتیا دەستپێشخەریێن مەیدانی بکەن، و هۆشیاریەکا بەردەوام د ناڤ جڤاکی دا بەلاڤ بکەن سەبارەت ب رێڤەبرنا بەردەوام یا ژێدەرێن ئاڤێ.

Office
Office Office

* شیانپێدانا گەنجان بۆ نیاسین، شیکارکرن و چارەسەرکرنا ئاریشەیێن ژینگەهی یێن خۆجهی یێن گرێدای ب ئاڤێ ڤە.

* ئاڤاکرنا شیانێن گەنجان د بوارێن ڤەکۆلینا زانستی، کۆمکرنا داتایان، شیکارکرن، و پلاندانانا هەڤپشک دا.

* بهێزکرنا هەماهەنگیێ د ناڤبەرا زانکۆیان، دامەزراوەیێن حکومی، و رێکخراوێن جڤاکێ سڤیل دا.

* دارشتن و جێبەجێکرنا چارەسەریێن واقیعی، کو ل سەر بنەمایێ داتایێن مەیدانی و ڤەکۆلینان هاتبنە ئاڤاکرن.

قۆناغێن پرۆژەی

قوتابی و گەنجێن پشکدار ژ زانکۆیا دهۆکێ راهێنانێن چڕ و جخت وەرگرتن د بوارێن ڤەکۆلینا پشکداری، تێکەڵبوونا جڤاکی، و رێڤەبرنا ئاڤ و ژینگەهێ دا.

پشکداران داتا و زانیاری ل سەر شێوازێن بکارئینانا ئاڤێ، پیسبوونێ، نەریتێن چاندنێ، هۆشیاریا گشتی، و مەترسیێن لافاوان کۆمکرن و شیکارکرن، ئەڤ چەندە ب رێیا راپرسی، چاڤپێکەفتن، و کۆمێن گەنگەشەیێ هاتە ئەنجامدان.

پشکداربووی د ناڤ چەندین کۆمێن ڤەکۆلینێ دا هاتنە دابەشکرن و ئەڤ دەستپێشخەریێن دیاریکری راگەهاندن:

  • کارتێکرنا تانکێن عەمبارکرنا ئاڤێ یێن مالان ل سەر کوالیتا ئاڤێ و تەندروستیا گشتی ل باژارێ دهۆکێ.
  • دووبارە ڤەگێڕانا ئاڤا گران (Greywater) بۆ بکارئینانا بەردەوام یا ئاڤێ – دهۆک.
  • دووبارە ڤەگێڕانا ئاڤا پاشماوە د گەلەک کەرتان دا بۆ دابینکرنا ئاسایشا ئاڤێ ل دهۆکێ.
  • بەرهەنگاربوونا لافاو و داخورانا ئاخێ ل دهۆکێ.
  • پرۆژێ هۆشیاریێ ل سەر ئاڤا گران یا چارەسەرکری.
  • شیانپێدانا جوتیاران ب رێیا چاندنا هایدرۆپۆنیک (Hydroponic) – دەڤەرا دهۆکێ.
  • چارەسەریێن بەردەوام بۆ شوشتنا ترۆمبێلان – دهۆک، کوردستان.
  • هەبوونا پلاستیكی د ئاڤا سکرێ دهۆکێ دا و کارتێکرنا وێ یا ژینگەهی.

رێوڕەسمەکا دوماهییێ هاتە سازکرن بۆ نیشاندانا دەستکەفت و ئەنجامێن دەستپێشخەریێن گەنجان، ب ئامادەبوونا بەرپرسێن ئەکادیمی، نوێنەرێن حکومەتێ، رێکخراوێن ناحکومی (NGOs)، و کەسایەتیێن جڤاکی.

د. محمد عزیز ابراهیم سەرکردایەتیا پرۆژەی کر ژ دەستپێکا هزرا وی تا قۆناغا جێبەجێکرنێ، و چاودێریەکا ستراتیژی و رێبەریا ئەکادیمی دابین کر. وی پشتڕاستکرن ل سەر گونجاندنا پرۆژەی دگەل پێوەرێن زانستی، میتۆدۆلۆژیێن پشکداری، و ئارمانجێن گەشەپێدانا بەردەوام (SDGs) کر. سەرکردایەتیا وی رۆڵەکێ سەرەکی هەبوو د گوهۆڕینا ئەڤی پرۆژەی دا بۆ مۆدێلەکێ نیشتمانی د بواری ڤەکۆلێن پشکداری یێن ژینگەهی دا.

"ئەم باوەر دکەن کو پشکدارکرنا گەنجان د بەرهەنگاربوونا ئاریشەیێن ژینگەهی دا، نە بتنێ ئەرکەکێ پەروەردەیی یە، بەڵکو وەبەرهێنانە یە د پاشەرۆژەکا بەردەوام دا. ئەڤ پرۆژە سەلماند کو چارەسەری ژ ناڤخۆ دەستپێدەکەن، ب رێیا هۆشیاریا گەنجان و هێزا وان بۆ گۆهرینێ."

د. محمد عزیز ابراهیم

* پشکداربوونا ۲۹ گەنجێن سەرکەفتی ژ پشکێن جودا یێن ئەکادیمی.

* پێشخستنا ۸ پرۆژێن مەیدانی یێن کاریگەر د کەرتێن جودا جودا دا.

* بلندبوونا ئاستێ هۆشیاریا گشتی سەبارەت ب دووبارە بکارئینانا ئاڤێ، رێگریکردن د پیسبوونێ دا، و پاراستنا ژێدەرێن ئاڤێ.

* پێشکەشکرنا پێشنیارێن سیاسەتی بۆ لایەنێن پەیوەندیدار یێن خۆجهی ب مەرەما باشترکرنا ژێرخانیا ئاڤێ و رێڤەبرنا ژینگەهێ.

زانکۆیا دهۆکێ بانگهێشتا هەمی دامەزراوەیێن خۆجهی، نیشتمانی و نێودەوڵەتی یێن گرێدای ب بوارێن ئاڤ، ژینگەهـ، و شیانپێدانا گەنجان دکەت دا کو پێکڤە کار بکەن ل سەر ئەنجامێن پرۆژێ PAR. ب بەرفرهۆکرنا ڤی پرۆژەی، ئەم دشێین ئەڤی مۆدێلی ل دەڤەرێن دی یێن عیراقێ ژی جێبەجێ بکەن و بەردەوامیێ بدەنە گەشەپێدانا بەردەوام یا ب سەرکردایەتیا جڤاکی.