زانكۆیا دهۆك، 28ـی چریا دووێ 2025 | نڤیسینگەها راگەهاندنا زانكۆیێ (UNPO)

زانكۆیا دهۆك (UOD) ب شێوەیەكێ كارا پشكداری د ڕاگەهاندنا فەرمی یا كەمپینا جیهانی یا ساڵا 2025 یا "16 رۆژێن چالاكیێن دژی توندوتیژیا ل سەر بنەمایێ ڕەگەزی" دا كر، كو ل ژێر چاڤدێریا رێزدار د. عەلی تەتەر، پارێزگارێ دهۆكێ هاتە ئەنجامدان. د ڤێ رێورەسمێ دا بەرپرسێن بلند یێن حكومی، دەزگەهێن ئەمنی، نوینەرێن سیاسی، رێكخراوێن جڤاكێ مەدەنی و لایەنێن ئەكادیمی ئامادەبوون ژبۆ بجهئینانا كارەكێ هەڤپشك یێ ب هێزتر دژی هەموو جورێن توندوتیژیا دژی ژنان و كچان – ب تایبەت ئەو گەفێن توندوتیژیا دیجیتاڵی (ئەلیكترۆنی) یا كو نوكە زێدە دبن.

رێورەسم ل ژێر دروشمێ "پێكڤە بۆ ب دوماهیئینانا توندوتیژیا دیجیتاڵی دژی هەموو ژنان و كچان" هاتە ڕێكخستن، كو نیشانا پابەندبوونا هەڤپشكە بۆ پاراستنا تەخێن لاواز د جیهانەكا دیجیتاڵی دا. ئەڤ دەستپێشخەریە ب هەماهەنگی د ناڤبەرا رێڤەبەریا بەرهەنگاربوونا توندوتیژیا دژی ئافرەتان و خێزانان، زانكۆیا دهۆك و گرووپێ كارێ GBV دا هاتە ئەنجامدان، و بوو دەستپێكا كەمپینەكا 16 رۆژی یا هشیاركرنێ ل سەرانسەری هەرێما كوردستانێ.

پشكداریا ئاست بلند و پابەندبوونا دامەزراوەیی

د ڤێ چالاكیێ دا هەژمارەك ژ بەرپرسێن دیار ئامادەبوون، ژ وان:

• د. لقمان هادی حەسەن، هاریكارێ سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك بۆ كاروبارێن زانستی و خواندنا بلند.
• ماجد سەیید سالح، جێگرێ پارێزگارێ دهۆكێ.
• بریندار حەیدەر، قائیمقامێ قەزا دهۆكێ.
• د. ڤیان سلێمان، هاریكارا بەرپرسێ لقێ پارتی دیموكراتی كوردستان ل دهۆكێ.
• عەقید وەلات سادق، رێڤەبەرێ رێڤەبەریا بەرهەنگاربوونا توندوتیژیا دژی ئافرەتان.

پشكداریا وان دوپاتی ل سەر هەڤكاریا فرە-دامەزراوەیی كر ب مەرەما ب هێزكرنا پاراستنا یاسایی، جڤاكی و دیجیتاڵی بۆ ژنان.

د پەیڤا خۆ یا دەستپێكێ دا، عەقید وەلات سادق تەكەزی ل سەر گرنگیا هەماهەنگیا ئێكگرتی و بەردەوام د ناڤبەرا دەزگەهێن حكومی، زانكۆیان و جڤاكێ مەدەنی دا كر ژبۆ پاراستنا خێزان و جڤاكان. ناڤهاتی ئاماژە ب مەترسیا زێدەبوونا توندوتیژیا دیجیتاڵی كر و دیار كر كو بێزاركرنا ئەلیكترۆنی، گەفكرن (ئیبتزاز)، ئیستغلالكرن و بەزاندنا تایبەتمەندیان نوكە ژ مەزنترین گەفانن كو رووبرووی ژنان و كچان دبن.

پاشی، ماجد سەعید سالح د پەیڤەكێ دا دوپات ل سەر پشتەڤانیا تەمام یا پارێزگەها دهۆكێ كر بۆ هەر دەستپێشخەریەكێ كو توندوتیژیێ كێم بكەت و هشیاریا گشتی بلند بكەت. ناڤهاتی داخوازا یاسایێن ب هێزتر، بەرنامێن بەرفرەهتر یێن خۆپاراستنێ و سیاسەتێن هەڤكار د ناڤبەرا هەموو دامەزراوەیان دا كر.

رۆڵێ زانكۆیا دهۆك د پێشخستنا هشیاریا جڤاكی و چارەسەریێن زانستی

ل سەر ناڤێ زانكۆیا دهۆك، د. دلڤین مقداد ئەحمەد رۆڵێ سەرەكی یێ دامەزراوەیێن ئەكادیمی د گوهۆڕینێن جڤاكی دا دیار كر. وێ پابەندبوونا زانكۆیا دهۆك دوپات كر ب:

• پێشئێخستنا ڤەكۆلینان ل سەر ئێمناهیا دیجیتاڵی و پرسێن جێندەری.
• تێكەڵكرنا هشیاریا توندوتیژیا ل سەر بنەمایێ ڕەگەزی د ناڤ پرۆسەیا خواندنا ئەكادیمی و گەهاندنا وێ بۆ جڤاكی.
• بهێزكرنا قوتابیان و ڤەكۆلەران داكو پشكدار بن د دانانا سیاسەت و گفتوگۆیێن گشتی دا.

پەیڤێن دگەل پلانا ستراتیژی یا زانكۆیا دهۆك (2023-2038) گونجایی بوون، ب تایبەت ستوونێن گرێدای ب پشكداریا جڤاكی، پێشئێخستنا شیانان، پاراستنا جڤاكی و بهێزكرنا پەیوەندەیێن دامەزراوەیی.

گرووپێ كارێ GBV: بهێزكرنا خزمەتگوزاری و میكانیزمێن پاراستنێ

پێشكێشكرنەك ژ لایێ خانم فائیزە عەبدولواحید ژ گرووپێ كارێ GBV (توندوتیژیا ل سەر بنەمایێ ڕەگەزی) گرنگی ب هەڤكاریا ناڤبەرا رێكخراوێن نەحكومی (NGO)، دەزگەهێن حكومەتێ و سەنتەرێن ئەكادیمی دا دا كو گەهشتن ب خزمەتگوزاریێن پاراستنێ، پشتەڤانیا دەروونی-جڤاكی و هاریكاریێن یاسایی بۆ رزگاربوویێن توندوتیژیێ مسوگەر ببیت.

دیدا ئەكادیمی ل سەر ئاراستەیێن توندوتیژیا جیهانی و دیجیتاڵی

هەروەسا پسپۆرێ ئەكادیمی د. ئیسماعیل ئەبابەكر عەلی پێشكێشكرنەكە ب هویربینی ل سەر ئامارێن جیهانی یێن گرێدای توندوتیژیا دژی ژنان پێشكێش كر، ب تێسكەكێ تایبەت ل سەر گەفێن دیجیتاڵی وەك بێزاركرنا سایبەری، ئیستغلالكرنا ئۆنلاین و زانیاریێن نەڕاست یێن دژی ژنان. ناڤهاتی چوارچۆڤەیێن یاسایی و ستراتیژیێن پێشنیازكری بۆ چارەسەركرنا ڤان ئاڵنگاریان ب رێكا پەروەردە، سیاسەت و بەرنامێن جڤاكی شلوڤە كرن.

بهێزكرنا ژنان ب رێكا داهێنانێ: پێشانگەها كارێن دەستی

كەمپین ب ڤەكرنا پێشانگەهەكێ ب دوماهی هات كو تێدا بەرهەمێن دەستی یێن ژنێن ئاوارە، پەنابەر و ژنێن خۆجهی یێن دهۆكێ هاتنە نیشاندان. ئەڤ پێشانگەهە ئاهەنگگێڕان بوو ب خۆڕاگری و داهێنانا وان ژنان یێن كو سەركەڤتن ب سەر نەخۆشیان دا ئینای، هەروەسا دیاركرنا بزاڤێن بەردەوام یێن زانكۆیا دهۆك بۆ پشتەڤانیا دەستپێشخەریێن بهێزكرنا ئابووری.

ڤێرە كلیك بكە بۆ دیتنا وێنەیان

نڤیسینگەها راگەهاندنا زانكۆیێ، 28ـی چریا دووێ 2025
راپۆرت: روندك فازل عادل
وێنەگرتن: محەمەد عەبدولكەریم تاهر