زانکۆیا دهۆک سیمینارەکا ئاستێ بلند یا سیاسەتا دەرڤە و تێکەلبوونا دیاسپۆرایێ پێشکێش دکەت

دهۆک، ٢٤ـی شوباتا ٢٠٢٥ـێ - زانکۆیا دهۆک (UOD) رۆلێ خۆ وەک ناڤەندەکا دیپلۆماسیا ئەکادیمی پشتراست کر ب رێکخستنا سیمینارەکا بیرخوازی ب ناڤێ "سیاسەتا دەرڤە و رۆلێ دیاسپۆرایێ". ئەڤ بۆنەیە، ب پشكداریا شیفا بارزانی، سەرپەرشتیارێ کۆنفیدراسیۆنا دیاسپۆرایا کوردستانێ، گرنگیا زێدەبوویی یا دیاسپۆرایا کوردی د داڕێژتنا پەیوەندیێن ناڤدەولەتی و پێشڤەبرنا کاریگەریا هەرێمی و جیهانی یا کوردستانێ دا دیار کر.

ئەڤ سیمینارە ل کۆلیژا زانستێن سیاسی یا زانکۆیا دهۆک هاتە ئەنجامدان، و مامۆستایێن هێژا، قوتابی، و بەرپرسێن زانکۆیێ راکێشا، و پلاتفۆرمەک بۆ گفتوگۆیێن رەخنەگر ل سەر دیپلۆماسی، ناسناما نەتەوەیی، و تێکەلبوونا بەرفرەھ پەیدا کر.

دیاسپۆرایا کوردی: سامانەکا ستراتیجی بۆ کاریگەریا جیهانی

سیمینار ب پەیڤێن د. داوود سلیمان ئەتروشی، سەرۆکێ زانکۆیا دهۆک، ڤەبوو، کو پێشوازی ل بەڕێز بارزانی کر و پەسنا پابەندبوونا وی یا ئێکگرتنا جڤاکێن کوردی ل دەرڤەی وەلاتی کر. د. هەوار خەلیل تاهر، راگرێ کۆلیژا زانستێن سیاسی، گرنگیا تۆڕێن کوردی یێن ناڤدەولەتی د پێشڤەبرنا سەقامگیریا سیاسی و ئابووری دا دیار کر.

ب رێڤەبرنا د. رێناس جانۆ، گفتوگۆیێ ستراتیجیا گوهۆربوویی یا سیاسەتا دەرڤەی یا کوردستانێ ڤەکۆلا، ب تایبەتی پێدڤیا بهێزکرنا دیپلۆماسیا دیاسپۆرایێ بۆ بلندکرنا پێگەها کوردستانێ د کاروبارێن ناڤدەولەتی دا.

د گۆتارا خۆ یا سەرەکی دا، شیفا بارزانی ئارمانجێن نڤیسینگەها دیاسپۆرایا کوردستانێ دیار کرن، و هەولێن پێشگرتنا پارچەبوونا د ناڤبەرا کوردێن ژ هەرێمێن جۆدا و ئاڤاکرنا ناسنامەیەکا نەتەوەیی یا ئێکگرتی دیار کرن. وی داخواز ژ هەماهەنگیەکا سیاسی یا مەزنتر د ناڤبەرا جڤاکێن کوردی یێن ل دەرڤەی کر، و هشیاری دا کو ناکۆکیێن ناڤخۆیی دەنگێ کوردستانێ ل سەر قادا ناڤدەولەتی لاواز دکەن.

پەروەردە و زمان: ستۆنێن ناسناما نەتەوەیی

بابەتەکێ گرنگ یێ گفتوگۆیێ پاراستنا زمانێ کوردی د ناڤ جڤاکێن دیاسپۆرایێ دا بوو. بەڕێز بارزانی دیار کر کو زمان بنگەهێ ناسناما نەتەوەیی یە، و پشتراستکرنا پشتگیریا بهێز یا سەرۆک مەسعود بارزانی بۆ پاراستنا زمانی کر.

بۆ بهێزکرنا ڤێ پابەندبوونێ، حکومەتا هەرێما کوردستانێ (KRG) پرۆگرامەکا گوهۆڕینا پەروەردا بلند د هەڤکاریێ دا دگەل زانکۆیا سەلاحەددین و وەزارەتا خواندنا بلند و ڤەکۆلینێن زانستی دا دەستپێکریە. ئەڤ دەستپێشخەریە دخوازیت:

• هاندانا قوتابیێن کورد و ناڤدەولەتی بۆ خواندنێ ل زانکۆیێن کوردستانێ.
• هاندانا هەڤکاریا ئەکادیمی یا ناڤ-كەلتووری بۆ بهێزکرنا ڤەکۆلینێن کوردی.
• بەرفرەهکرنا ژێدەرێن دیجیتالی بۆ فێربوونا زمانێ کوردی ل سەرانسەری جیهانێ.

پشتگیریا گەنجێن کورد، سەرکردەیێن بازرگانی، و ئەکادیمیان

سیمینارێ هەروەسا رۆناهی دایە سەر دەرفەتێن ئابووری بۆ دیاسپۆرایا کوردی، و گرنگیا هاندانا پسپۆرێن شارەزا، کارئافرین، و ئەکادیمیان بۆ پشكداریكرن د گەشەکرنا کوردستانێ دا دیار کر.

بەڕێز بارزانی دەھ پرۆژەیێن سەرەکی یێن د بن سەرکردایەتیا سەرۆک وەزیران مەسرور بارزانی دا دەستپێکری دیار کرن، کو ئارمانجا وان قوولکرنا تێکەلبوونا دیاسپۆرایێ د کەرتێن ئابووری، پەروەردەیی، و جڤاکی یێن کوردستانێ دایە. وی هان دا کوردێن ل دەرڤەی وەلاتی کو وەبەرهێنانێ د ڤان بواران دا بکەن:

• ناڤەندێن تەکنۆلۆژی و نویکرنێ
• دامەزراوێن پەروەردا بلند
• پرۆژەیێن بازرگانی یێن کو بەردەوامیا ئابووری هان ددەن

زێدەباری، وی پابەندبوونا نە دگوهۆر یا حکومەتا هەرێما کوردستانێ بۆ پشتگیریا گەنجێن کورد و پیشەوەرێن ل دەرڤەی وەلاتی دیار کر، دا کو ئەو ب رێیا پرۆگرام و دەستپێشخەریێن سیاسەتێ یێن رێکخستی ب وەلاتێ خۆ ڤە گرێدایی بمینن.

ژناڤبرنا ناکۆکیێن سیاسی بۆ ئامادەبوونەکا جیهانی یا بهێزتر

ئالنگاریەکا سەرەکی یا دیاسپۆرایا کوردی پارچەبوونا سیاسی یا ناڤخۆیی یە، کو توانایا وێ یا کاریگەریێ ل سەر سیاسەتا ناڤدەولەتی ب شێوەیەکێ کاریگەر سنووردار کریە. بەڕێز بارزانی داخواز ژ بەرەیەکێ ئێکگرتی کر، وەکی ستراتیجیێن سەرکەڤتی یێن ژ لایێ دیاسپۆرایێن هندی و ئەرمەنی ڤە هاتینە بکارئینان، کو هێزا ئابووری و سیاسی یا جڤاکێن خۆ بکار ئینایە دا کو پشتگیریا دۆزێن نەتەوەیی یێن خۆ بکەن.

زێدەباری، وی رەخنە ل ئاکتەرێن دەرەکی گرت کو هەول ددەن کەمینەیێن ئەتنیکی و ئایینی - وەکی ئێزدی، کلدان، و ئاشووری - بۆ دەستکەڤتێن سیاسی یێن کورت ب کار بینن. ل شوێنا وێ، وی داخواز ژ نێزیکبوونەکا بەرفرەهتر کر کو هەماهەنگیا نەتەوەیی بهێز دکەت دگەل رێزگرتنا ژ جۆراوجۆریێ.

دیتنا ستراتیجی بۆ پاشەرۆژێ

سیمینار ب روینیشتنەکا پرسیار و بەرسڤان یا بەرچاڤ ب دوماهی هات، کو رێ دا قوتابی و مامۆستایان راستەوخۆ دگەل شیفا بارزانی ل سەر پاشەرۆژا سیاسەتا دەرڤەی یا کوردستانێ، کاروبارێن دیاسپۆرایێ، و پاراستنا ناسناما نەتەوەیی تێکەل ببن.

ئەڤ بۆنەیە پابەندبوونا زانکۆیا دهۆک دیاردكەت  یا:

• ✅ پەیوەندیکرنا گفتوگۆیێن ئەکادیمی دگەل ئالنگاریێن سیاسەتێ یێن راستەقینە.
• ✅ بهێزکرنا تۆڕێن جیهانی یێن کوردستانێ ب رێیا تێکەلبوونا دیپلۆماسی.
• ✅ هێزدارکرنا قوتابیان بۆ وەرگرتنا رۆلەکێ چالاک د داڕشتنا پێگەها نێڤدەولەتی یا وەلاتێ خۆ دا.

ب رێکخستنا گفتوگۆیێن سیاسەتێ یێن بەرچاڤ، زانکۆیا دهۆک بەردەوامە وەک بزوێنەرەک بۆ پێشکەفتنێن هزری و ستراتیجی خزمەتێ دکەت، و دلنیا دبیت کو کوردستان ب شێوەیەکێ جیهانی گرێدایی و پێشڤەچاڤ دمینیت.

📸 ل ڤێرێ سەرەدانا دیمەنێن بۆنەیێ بکەن: [لینک داخل بکە]

پەیڤێن سەرەکی:

• 🔹 دیاسپۆرایا کوردی د پەیوەندیێن ناڤدەولەتی دا
• 🔹 ستراتیجیێن سیاسەتا دەرڤەی یا کوردستانێ
• 🔹 پەروەردەیا بلند و ناسناما چاندی
• 🔹 پاراستنا زمانێ کوردی ل دەرڤەی وەلاتی
• 🔹 گەشەپێدانا ئابووری و تێکەلبوونا دیاسپۆرایێ

📍 ڕاگەهاندنا زانکۆیا دهۆک | ٢٤ـی شوباتا ٢٠٢٥ـێ

📝 صباح أ.م. صالح، حسین إسماعیل محمد

📸 وێنەگر: محمد عبدالکریم تاهر