📍 زانکۆیا دهۆک ١ـی گولانا ٢٠٢٥ـێ، نڤیسینگەها راگەهاندنا زانکۆیێ |  ل ژێر چاڤدێریا سەرۆكێ حكومەتا هەرێما كوردستانێ، و ب نیشاندانەکا بهێز یا سەرکردایەتیا ئەکادیمی و پاراستنا کەلتووری، زانکۆیا دهۆک ب سەرکەڤتیانە کۆنفرانسێ زانستی یێ ناڤدەولەتی یێ سێیێ ل سەر ئێزدیان: ئایین، کەلتوور، مێژوول و جوگرافیا (ERHHG-2025) ل ٢٩-٣٠ـی نیسانا ٢٠٢٥ـێ، ل سەنتەرێ کۆنفرانسان یێ زانکۆیا دهۆک برێڤەبر. 

ئەڤ بۆنە ڤەکۆلەرێن پێشەنگ، مێژووزان، سیاسەتداڕێژ، و پارێزڤانێن کەلتووری ژ عیراق و سەرانسەری جیهانێ کۆمڤەکر بۆ پشكداریكرن د گەنگەشێن کویر دا دەربارەی ناسناما، نەدادپەروەریێن مێژوویی و مێراتا کەلتووری یا گەلێ ئێزدی. ئەڤ دەستپێشخەریا پێشەنگ دگەل دیتنا ستراتیجی یا زانکۆیا دهۆک ٢٠٢٣-٢٠٣٨ دگونجیت، کو جەختێ ل سەر ڤەکۆلینا تێکەل، خزمەتگوزاریا جڤاکی، و بەلگەکرنا کەلتووری وەک ستوینێن نایابیا ئەکادیمی دکەت.

هەڤکاریا دامەزراوەیی و پشتەڤانی

ئەڤ بۆنە ب هەڤکاری دگەل بنگەهێ لالش یێ رەوشەنبیری و كۆمەلایەتی، د بن چاڤدێریا سەرۆکاتیا زانکۆیا دهۆک و سەرکردایەتیا ئەکادیمی دا هاتە رێکخستن.

گرنگیا ستراتیجی: پێشڤەبرنا دیتنا زانکۆیا دهۆکێ یا بەشداریا کەلتووری و جڤاکی

وەک سەرکردەیەکێ ئەکادیمی یێ هەرێمی، زانکۆیا دهۆکێ پابەندە ب پێشڤەبرنا ئیکگرتنا جڤاکی، پاراستنا کەلەپوورێ کەلتووری، و بەلگەکرنا زانستی یا جڤاکێن پەراوێزکری. کۆنفرانسێ ERHHG-2025 قۆناغەکا گرنگە د وێ پابەندبوونێ دا. کۆنفرانسی وەک پلاتفۆرمەکا ئەکادیمی خزمەت کر دا کو:

• دیرۆک و فەلسەفا ئایینی یا ئێزدیان بهێتە دیارکرن، و رۆناهی بهێتە ئێخستن ل سەر بەردەوامیا گیانی و کەلتووری یا چەندین سەدساڵان.
• ئاستەنگێن هەڤچەرخ ژ وان جینۆساید، کۆچکرنا زۆرداری، و ترۆمایا دیاسپۆرایێ، ب تایبەت پشتی داعش، بهێنە نیشاندان.
• گەنگەشا دناڤبەرا کەلتووران و پارێزڤانیا سیاسەتێ بۆ ناسین و پاراستنا مافێن کێمینان بهێتە هاندان.
• [هاریکاریا بەرهەمێن ڤەکۆلینێن ئەکادیمی یێن کو پشتەڤانیا پاراستنا کەلتووری یا درێژخایەن و ئاڤاکرنا ئاشتیێ یا بەردەوام دکەن بهێتە کرن.

ریورەسمێن ڤەکرنێ و خالێن گرنگ

٢٩ـی نیسانا ٢٠٢٥ـێ | سەنتەرێ کۆنفرانسان، زانکۆیا دهۆک رێورەسمێن ڤەکرنا کۆنفرانسی "ئێزدی: ئایین، کەلتوور، مێژوو و جوگرافیا" ب پەیڤێن بهێز یێن سەرکردەیێن ئەکادیمی، کاربدەستێن حکومەتێ، و نوینەرێن جڤاکی هاتە نیشانکرن. هەر پەیڤدارەكی لەزاتیا پاراستنا ناسناما ئێزدی و گرنگیا ڤەکۆلینا ئەکادیمی د پێشڤەبرنا دادپەروەری و ناسینێ دا دیارکر.

🎓 د. سەعید خودێدا عەلۆ، راگرێ کۆلیژا زانستێن مرۆڤایەتی، زانکۆیا دهۆک

وەک سەرۆکێ کۆلیژا کو مێڤانداریا کۆنفرانسی كری، د. سەعید گرنگیا بەرپرسیاریەتیا ئەکادیمی د بەرەنگاربوونا نەدادپەروەریێن دیرۆکی و بەرزکرنا دەنگێن پەراوێزکری دا دیارکر.

"ئەڤ کۆنفرانس نە تنێ دەربارەی بەلگەکرنێ یە—دەربارەی کەرامەت، دادپەروەری، و پاراستنا کەلتووری یە. وەک زانا، ئەم بەرپرسیارین ژ پاراستنا وان دەنگان یێن کو دیرۆکێ هەولدا بێدەنگ بکەت."

🏛️ د. داود سلێمان ئەتروشی، سەرۆکێ زانکۆیا دهۆک

د. ئەتروشی پابەندبوونا ستراتیجی یا زانکۆیێ ب پەروەردا تێکەل، پاراستنا کەلەپوورێ کەلتووری، و پشكداریا جڤاکی بهێزکر. وی دیارکر کو سەرکردایەتیا زانکۆیا دهۆک د دەستپێشخەریێن وەک ڤان دا دیتنا وێ یا درێژخایەن رەنگڤەددەت.

"زانکۆیا دهۆک ب شانازی ڤە وەک پەناگەهەکا ئەکادیمی بۆ ناسنامێن هەڕەشەلێکری خزمەت دکەت. ئەڤ بۆنە دیتنا مە یا ستراتیجی رەنگڤەددەت—کو پەروەردە بەرگریێ ل مرۆڤایەتیێ دکەت، و ڤەکۆلین دبیتە ئامرازەک بۆ چارەسەریێ."

🛡️ بەڕێز رێبەر ئەحمەد خالد، وەزیرێ ناڤخۆ، حکومەتا هەرێما کوردستانێ

وەک نوینەرێ حکومەتا هەرێما کوردستانێ، وەزیر ئەحمەد پابەندبوونا حکومەتێ ب پاراستنا کێمینەیێن ئایینی و بهێزکرنا میکانیزمێن دامەزراوەیی یێن دادپەروەری و تێکەلکرنێ دووپاتکر.

"حکومەتا هەرێما کوردستانێ د ئەرکێ خۆ دا بۆ پاراستنا هەمی جڤاکان بهێزە. ئێزدیان ترسێن نەهێنەخەیالکرن دیتینە، و نها پێدڤیە ئەم وان ب رێیا سیاسەتێ، ناسینێ، و پەروەردێ بهێزبکەین. ئەڤ کۆنفرانس مە بەرەڤ وێ ئاراستەیێ دبەت."

👑 میر حازم تەحسین بەگ، سەرکردێ گیانی یێ ئێزدیان

وەک نوینەرێ سەرکردایەتیا ئایینی یا ئێزدیان، میر حازم دەربڕینەکا گەلەک کاریگەر ل سەر ئێش و خۆڕاگریا جڤاکا خۆ پێشکێشکر. وی گازی هەڤکاریا بەردەوام د ناڤبەرا زانایان و سەرکردەیێن جڤاکی دا کر.

"بۆ دەمەکێ گەلەک درێژ، ئازارێن مە هاتینە پشتگوهخستن. بلا ئەڤ کۆنفرانس ببیتە خالەکا گوهۆڕینێ—جهەک کو تێدا زانین دبیتە پرەک بۆ راستی، رێزگرتن، و ناسینا جیهانی بۆ گەلێ ئێزدی."

🕊️ بەڕێز سەعید جردۆ مطۆ، سەرۆکێ بنگەهێ لالش یێ رەوشەنبیری و كۆمەلایەتی 

وەک دامەزراوەیەکا هەڤرێکخەر، بنگەهێ لالش رۆلەکێ گرنگ د برێڤەبرنا ڤێ بۆنەیێ دا گێرا. بەڕێز سەعید گرنگیا کەلتووری یا ڤەکۆلینا ئەکادیمی دیارکر و سپاسیا خۆ بۆ زانکۆیا دهۆک دەربڕی.

"ئەڤ هەڤکاریە دیرۆکییە. ئەڤە ئێکەم جارە کو ناسناما تەمام یا ئایینی، دیرۆکی، و کەلتووری یا جڤاکێ مە دهێتە پێشکێشکرن د رووبەرەکێ ئەکادیمی یێ ناڤدەولەتی دا. ئەم سوپاسیا زانکۆیا دهۆک بۆ سەرکردایەتیا وێ دکەین."

بابەتێن کۆنفرانسی و پشكداریا جیهانی

رێکخستی ل دۆر پێنج بابەتێن سەرەکی—ئایینێ ئێزدی، ناسناما دیرۆکی و سیاسی، جوگرافیا، ئابووری، و کەلەپوورێ کەلتووری—کۆنفرانسی ١٦ پانێلێن گەنگەشەکرنێ، و زێدەتری ٧٠ پێشکێشکرنێن هاتینە هەلسەنگاندن ژ لایێ ڤەكۆلەران ڤە ب خۆ ڤە گرتن. زانایێن ژ زانکۆیێن سەرانسەری عیراق، ئەورۆپا، و ئەمریکا باکور ڤەکۆلین ل سەر ڤان بابەتان پارڤەکرن:

• سەرچاوە و بنیاتێن ئایینێ ئێزدی
• بابەتێن دیرۆکی و سیاسی
• جوگرافیا و ئابووری
• دەقێن پیرۆز و شرۆڤەکرنێن تیۆلۆجی یێن ئێزدیان
• نەخشەسازیا دیمۆگرافی یا نیشتەجێبوونێن ئێزدیان
• چاکسازیا پشتی-ناکۆکیێ، ئاستەنگ و چارچۆڤێن سیاسەتێ
• فۆلکلۆرێ ئێزدی، موزیک، و نەریتێن دەڤکی وەک ئامرازێن خۆڕاگریێ

کۆنفرانس ب زمانێن کوردی، عەرەبی، و ئینگلیزی هاتە برێڤەبرن، کو پابەندبوونا زانکۆیا دهۆک ب دەستگەهشتنا ئەکادیمی یا فرەزمانی و هەڤکاریا ناڤدەولەتی رەنگڤەددەت.

رێورەسمێن بدوماهیئینانێ و سوپاسدارکرنا پشكداران

کۆنفرانسێ ERHHG-2025 ل ٣٠ـی نیسانێ ب رێورەسمێن بدوماهیهاتنیێ بدویماهیهات کو رێز ل گیانێ هەڤکاریێ و نایابیا ئەکادیمی گرت یێن کو شکل دابوونە ڤێ بۆنەیا دوو-رۆژی. ئاهەنگ ب ئامادەبوونا کەسایەتیێن گشتی، حکومی، حیزبی، و کەسایەتیێن کاریگەر یێن جڤاکی هاتە برێڤەبرن.

راسپاردەیێن کۆنفرانسی:

د ماوێ ئاهەنگا بدوماهیئینانێ دا، خواندنا فەرمی یا راسپاردەیێن کۆنفرانسێ ژ لایێ د. نەشوان شەوکەت مەحمود، سەرۆکێ لیژنا زانستی، هات، کو راسپاردەیێن سەرەکی ئەڤ بوون:

• زێدەکرنا ڤەکۆلینان ل سەر ئایین و سەرچاوەیێن ئێزدیان.
• بەرفرەهکرنا ناسینا دیرۆک و کەلتوورێ ئێزدیان.
• هاندانا جڤاکێ ئێزدی بۆ پشكداریكرن د ئەرشیفکرنا دیرۆکا ئێزدیان دا.
• شرۆڤەکرنا کارتێکرنا ئایینێن دەوروبەر ل سەر باوەری و بهایێن ئێزدیان.
• پشتبەستن ل سەر وەرگێڕێن پەسەندکری بۆ ئەرشیفکرن و بکارئینانا زاراڤێن ئێزدی د بەلگەکرنا سەرچاوەیێن ئێزدیان دا.
• دامەزراندنا موزەخانیەکا نەتەوەیی ل سەر کەلتوور، دیرۆک، ئایین و ئەزموونێن جینۆسایدا ئێزدیان ل هەرێما کوردستانێ و عیراقێ.
• بهێزکرنا پشكداریا کەسایەتیێن ئێزدی د رۆلێن حکومی دا.
• دامەزراندنا پەیمانگەهەكا پسپۆر د ئایینێ ئێزدی و کارتێکرنا وێ ل سەر ئایینێن دی دا.
• ئاڤەدانكرنا دەڤەران وەک قەزا شنگالێ و دەوروبەرێن وێ.
• گوهۆڕینا قەزا شنگالێ بۆ پارێزگەهەکا سەربەخۆ پشتی تاقیكرنا جینۆسایدان.
• بهێزکرنا بەلاڤکرنا راگەهاندنێ بۆ ئایین و جینۆسایدا ئێزدیان.

د. نەشوان دیارکر کو پلان هەیە ئەڤ راسپاردە دگەل بەلگەیێن ڤەکۆلینێن هاتینە پێشکێشکرن د ماوێ کۆنفرانسی  دا، دێ هێنە چاپکرن و بەلاڤکرن بۆ لایەنێن پەیوەندیدار دا کو پشكداریێ دگەل داخوازێن وان بکەن.

ب ناسینا رۆلێن وان یێن بنگەهی، باوەرنامێن رێزلێنانێ بۆ کەسایەتیێن دیار، ئەندامێن لیژنا زانستی، و لیژنێن ئامادەکار هاتنە دابەشکرن، کو خۆتەرخانکرنا وان سەرکەڤتنا ڤێ دەستپێشخەریا گرنگ مسۆگەرکر. زانکۆیا دهۆک سوپاسیەکا تایبەت بۆ پشكدارێن ئەکادیمی، سەرکردەیێن کەلتووری، و هەڤپشکێن دامەزراوەیی بۆ پابەندبوونا وان ب پاراستنا کەلتوورێ ئێزدی و پێشڤەبرنا ڤەکۆلینا تێکەل دەربڕی. بۆنە ب دووپاتکرنەکا گشتی یا هەڤکاریا بەردەوام، ڤەکۆلین، و پارێزڤانی بۆ پشتەڤانیا جڤاکێن پەراوێزکری و تێکەلکرنا دیرۆکا وان د ناڤ گۆتارا ئەکادیمی یا جیهانی دا بدویماهیهات.

بهێزکرنا رۆلێ زانکۆیا دهۆک د ڤەکۆلین، تێکەلکرن، و ئەرشیفکرنا دیجیتال دا

وەک د ئارمانجێن ستراتیجی یێن وێ دا هاتیە دیارکرن، زانکۆیا دهۆک بەردەوامە ل وەبەرهێنانێ د گوهۆڕینا دیجیتال، گۆتارا ئەکادیمی یا تێکەل، و بەلگەکرنا کەلەپووری دا. کۆنفرانسێ ERHHG-2025 ل سەر ڤان ئارمانجان ئاڤا دبیت ب:

• پشتەڤانیکرنا ڤەکۆلین و وەشاندنێن ناڤپشکی ل سەر ڤەکۆلینێن ئێزدی
• پێشڤەبرنا دیاربوونا زانکۆیا دهۆک وەک ناڤەندەکێ ڤەکۆلینێن کەلتووری و کێمینێن ئایینی
• بهێزکرنا هەڤپەیمانیێن خۆجهی و جیهانی بۆ گوهۆڕینا زانینێ و پارێزڤانی

تەماشەی دیمەنێن ڤی ڤێ بۆنەیێ بکە

راگەهاندنا زانکۆیا دهۆک، ١ـی گولانا ٢٠٢٥ـێ

راپۆرت  ژ لایێ: فاطمە محمود علی

وێنەگرتن ژ لایێ: محەمەد عەبدولکەریم تاهر، عەلی حەبیب حەبیب، هەرمان جانگیر ئەحمەد

پەیڤێن سەرەکی:

• کۆنفرانسێ ئێزدیان دهۆک ٢٠٢٥
• چالاکیێن زانکۆیا دهۆک
• ئایین و دیرۆکا ئێزدیان
• کەلەپوورێ کەلتووری یێ کوردستانێ
• مافێن کێمینەیان ل عیراقێ