ب هەلکەڤتا رۆژا جیهانیا زمانێ دایکێ، کولیژا زمانان ل زانکۆیا دهۆک کۆربەندەکێ زانستی لدۆر کەتوارێ زمانێ کوردی و ب تایبەتی ل دەڤەرا بادینان و ئاریشەیێن رێنڤیسێ و رێک و ئاستەنگێن ستانداردکرنێ سازکر. ئەڤ کۆربەندە ژ دوو روینشتنان پێکدهات و پێنج بسپۆر تێدا پشکدار بوون.

ل دەستپێکا ڤی کۆربەندی، د. داوود سلێمان ئەترووشی د پەیڤەکێ دا باس ل گرنگیا ڤێ هەلکەڤتێ کر و دیارکر: " هیڤیدارین کو ئەڤ رۆژە ببیتە دەستپێکەکا دی کو پتر بیرا مە ل زمانێ مە بینیت، ئەو زمانێ ب هیمەتا ئاخڤتنکەرێن ڤی زمانی و خەباتا ڤی مللەتی ب درێژاهیا دیرۆکێ، ژ چەوساندنێ قورتالبووی".

دیسان لدۆر گرنگیا رێکخستن و پێشڤەبرنا رێنڤیسا بادینی و ستانداردکرنێ گۆت: "د قوناغا نوکە دا، رێکخستنا رێنڤیسێ و ستانداردکرنا زمانێ کوردی و رێککەڤتن لسەر شێوازەکێ گۆڤەرا بادینی گەلەک پێدڤیە و زانکۆیا دهۆک د پلان و سیاسەتا خۆ یا نوی دا گەلەک گرنگیێ ب ڤی بابەتی ددەت. مە ل زانکۆیا دهۆک ٤ پشکێن زمانێ کوردی هەنە و پێدڤیە رۆلێ مە د ڤی بواری دا سەرەکی بیت".

د لایەکێ دی یێ پەیڤا خۆ دا، سەرۆکێ زانکۆیا دهۆک باس ل بوهایێ ساخکرنا ڤێ هەلکەڤتێ کر و ب تایبەت بۆ مللەتێ کورد و راگەهاند: " ئەڤ رژدییا کولیژ و سەنتەرێن جودایێن زانکۆیا دهۆک بۆ ڤەکۆلینا زمانێ کوردی و ساخکرنا رۆژا جیهانیا زمانێ دایکێ، بتنێ وێ واتایێ دگەهینیت کو ئێدی سەردەمێ ژناڤبرنا زمانێ کوردی و نفشێ کورد نەما، ئێدی هژمارەکا کەدخوار و ڤەکۆلەر و کەسێن زانا و شارەزایان پەیدابووینە کو وێ مەترسیا لسەر قڕکرنا مە و زمانێ مە نەهێلن. قڕکرنا زمانی.. قڕکرنا نەتەوەیە، نوکە نە کورد د مەترسیێ دانە و نەژی زمانێ کوردی!".

لدویڤدا د. نەفیسا ئسماعیل، راگرا کولیژا زمانان د پەیڤا خۆ دا باس ل گرنگیا ساخکرنا رۆژا جیهانیا زمانێ دایکێ کر و ئاماژە ب ئەگەرێن سازکرنا ڤی کۆربەندی دا و پاشی گۆت: "زمان نە بتنێ ئالاڤەکە بۆ پەیوەندیکرن و گەهاندنێ، بەلکو زمان ناسنامەیە و هەلگرا دیرۆک و بوهایێن جڤاکی یە".

پشتی نیشاندانا ڤیدیۆیەکێ لدۆر زمانێ کوردی، روینشتا ئێکێ دەستپێکر، کو هەر ئێک ژ د. فازل عومەر، د. باییزێ عەمەری و د. محەمەد سالح بەرواری تێدا پشکدار بوون و د. نەفیسا ئسماعیل دانوستاندنێن ڤێ روینشتنێ برێڤەبرن.

د ڤێ روینشتنێ دا گەلەک پرسێن گرێدای کەتوارێ زمانێ کوردی و ب تایبەتی گۆڤەرا بادینی هاتنە ئازراندن. د. فازل عومەر باس ل وێ یەکێ کر کو پێدڤیە زمانێ دایکێ ژ هەر زمانەکێ دی گرنگتر بهێتە تەماشاکرن و زمانێ ئێکێ بیت، زانینا زمانێن دی ژی گرنگە، لێ نەوەکو زمانێ دایکێ. هەروەسا لدۆر گرنگیا هەبوونا سیاسەتا زمانی Language policy ل هەرێما کوردستانێ گۆت: "پێدڤیە مە پلان هەبن دەربڕینێ ژ سیاسەتا زمانی بکەن، ئەگەر مە ئەڤ سیاسەتە نەبیت، دێ بیتە ئەگەرێ بەرەلاییێ، لەورا پێدڤیە ئەم گرنگیێ ب ڤێ یەکێ بدەین، چونکو ئەڤ جۆرێ پلانان زمانان پێشڤەدبەن".

ژ لایێ خۆ ڤە د. باییزێ عەمەری خویا کر کو پێدڤیە بەردەوام کار د زمانی دا بهێتە کرن و ئەگەر نە، دێ زمان مەند مینیت و پێشڤەناچیت. و لدۆر رێکێن ستانداردکرنا زمانێ گۆت: "بۆ ستانداردکرنا زمانی دوو رێک هەنە؛ یان پێدڤیە بسپۆر بهێنە دەستنیشانکرن و لسەر ئاستێن دەنگی، پەیڤێ و رستێ کاربکەن و لایەنێن باش و خراب د ناڤ دیالێکت و گۆڤەرێن جودا دا دەستنیشان و شرۆڤەبکەن و پاشی بڕیارێ لسەر ستانداردەکێ دەستنیشانکری بدەن، کو ئە رێکە گەلەک زەحمەتە، یانژی پێدڤیە دەستهەلات هندەک رێکا بۆ ستانداردکرنا زمانی بگریتە بەر و دیالێکتەکێ بکەتە ستاندارد. بێی ڤان هەردوو رێکا زمانێ ستاندارد دروستنابیت و ئەڤ هەردوو رێکە بۆ مە گرانن!".

لێ د. فازلی تێبینی لسەر ڤان دوو رێکێن ستانداردکرنێ هەبوون و ئاماژە ب رێکا سێیێ دا، کو ئەوژی بهێزبوونا شێوەیەکییە، ب تایبەتی ل سەنتەرێ باژێری، و کونترۆلا وی شێوەیێ زمانی لسەر شێوەیێن دی و پشتبەستن لسەر وی شێوەی بۆ پەیدابوونا ستانداردەکێ ناڤخۆیی.

د. محەمەد سالح بەرواری د ئاخڤتنێن خۆ دا گەلەک گرنگی دا فرەزمانیێ و کاریگەریێن وێ یێن پۆزەتیڤ لسەر زمانێ دایکێ و گۆت: "ئەگەر مرۆڤ ژبلی زمانێ دایکێ، زمانەکێ دی بزانیت، دبیت وەرگێرانێ بکەت و زانین و کەلتۆرێ مللەتێن دی وەربگریت، ئەڤەژی دێ بیتە ئەگەرێ پێشڤەبرنا زمانێ دایکێ". لێ ناڤبری ئاماژە دا خالەکا دی کو "پێدڤیە زارۆک ل دەستپێکێ فێری زمانێ دایکێ ببیت پاشی زمانێن دی، چونکو ئەگەر ل دەستپێکێ زمانێ دووێ فێرببیت، دێ کارتێکرنەکا نێگەتیڤ لسەر زمانێ ئێکێ، کو زمانێ دایکێ یە، هەبیت".

د روینشتنا دووێ دا، دوو بابەت هاتنە ئازراندن، کو ئێک ژ وان گرێدای سیاسەت و پلانێن زمانی بوو و ژ لایێ د. عزەددین رەجەب ڤە هاتە پێشکێشکرن، بابەتێ دووێ ژی لدۆر رۆلێ جڤاکی د پاراستنا زمانێ دایکێ دا بوو، کو ژ لایێ مامۆستا ئەحمەد محەمەد ڤە هاتە پێشکێشکرن، ئەڤ روینشتنە ژ لایێ د. هاڤین محەمەد ڤە هاتە برێڤەبرن.

لدۆر سیاسەت و پلانێن زمانی د. عزەددینی ئاماژە ب رۆلێ دەستهەلاتێ د ستانداردکرنا زمانی دا و گۆت: "پێدڤیە زمانی سیاسەتا خۆ هەبیت و دگەل پلانا پەروەردەیی بگونجیت". ژلایێ خۆ ڤە مامۆستا ئەحمەد محەمەدی باس ل ئەگەرێن ژدایکبوون و مرنا زمانان کر و گۆت: "ل جیهانێ، هەر ١٤ رۆژان زمانەک دمریت، ئەوژی ئەو زمانن یێن کار لدۆر نەهێتە کرن و نەهێنە ڤەکۆلین".

ل دویماهیا هەردوو روینشتنان دانوستاندن لدۆر بابەتێن د ڤی کۆربەندی دا هاتینە پێشکێشکرن، هاتنە کرن و ئامادەبوویان پرس و زێدەکرن و بۆچوونێن خۆ پێشکێشکرن و دانوستاندنێن ل دویماهیا روینشتنان، بابەتێن هاتینە پێشکێشکرن زەنگینتر لێکرن.

هەژی گۆتنێ یە کو بۆ پاراستنا هەمەجۆریا زمانی ل جیهانێ و پاراستنا فرەکەلتۆریێ، رێکخراوا نەتەوێن ئێکرتی ل سالا١٩٩٩ێ، رۆژا ٢١ێ شوباتێ وەکو رۆژا زمانێ دایکێ دەستنیشانکربوو، کو هەر ژ سالا ٢٠٠٠ێ و تا نوکە، کو دبنە ٢٢ سال، ئەڤ هەلکەڤتە ل سەرانسەری جیهانێ دهێتە ساخکرن و ل کوردستانێ، ژبەر هەوێن دەستهەلاتێن جودا بۆ قڕکرنا زمانێ کوردی و نەتەوا کورد، زانکۆیا دهۆک گرنگیەکا مەزن ب ڤێ رۆژا جیهانی ددەت، لەورا زانکۆیا دهۆک ئەڤ کۆربەندە ئەڤرۆ رێکەڤتی ٢١/٢/٢٠٢٢ ل هۆلا خەلەفێ زێباری ل ناڤەندا قوتابیان ئەنجامدا.