ستافێ ئەکادیمی

July 7, 2026, 1:26 a.m.
شڤان ظاهر عبدالله (دكتورا)
None
پرۆفیسورێ هاریکار د مێژوویا سەردەمێ ناڤین دا

مێژوو
كولیژا پەروەردا بنیات
زانکۆیا دهۆك

  • دکتۆرا د مێژوویا سەدەیێن ناڤین دا، کۆلیژا ئادابێ، زانکۆیا دهۆک، 2012.
  • ماستەر د مێژوویێ دا، کۆلیژا ئادابێ، زانکۆیا دهۆک، 2004.
  • بەکالۆریۆس د مێژوویێ دا، کۆلیژا ئادابێ، زانکۆیا دهۆک، 2000.

ئەزموونا من د وارێ وانەگۆتنێ دا ل زانکۆیا دهۆک، ل ساڵا 2004ێ دەستپێکر، کو ل وێ دەمێ من وەک ئەرکەکێ نەتەوەیی و زانستی دەست ب گۆتنا وانەیێن مێژوویێ کر.
د دەستپێکا رێکا خۆ یا ئەکادیمی دا (2004-2007)، من هەوڵدا دەرگەهێ مێژوویا کەڤن و ناڤەڕاست یا کوردی بۆ قوتابیێن پشكا کۆمەڵایەتی ڤەکەم. هەروەسا، من بڕگەکا زانستی د ناڤبەرا مێژوویێ و زانستێن دی دا دروستکر ب ڕێیا گۆتنا وانەیا "کوردۆلۆجی" بۆ قوتابیێن پشکێن ماتماتیك، ئینگلیزی و کوردی، چونکی من باوەرى هەبوو کو مێژوو دێ بیتە هەڤین بۆ هەر زانستەکێ دی.
ل ساڵێن دناڤبەرا 2007 تا 2014، پتریا کارێ من یێ زانستی ل سەر "دێرۆکا کوردا یا ناڤەڕاست" چڕ بوو. ئەڤ قۆناغە وەک وێستگەیەکا سەرەکی د ژیانا من دا دهێتە هەژمارتن، کو تێدا من نە ب تنێ زانیاری ددانە قوتابیان، بەلکو من ڕێیا "گفتوگۆیا زانستی" ژی فێری وان دکر دا کو بشێن ب شێوەیەکێ رەخنەگرانە سەیری روودانان بکەن. ل ڤێ سەردەمێ، ئەزموونا من بەرفەرهتر لێ هات و گەهشتە پەروەردا ئاکرێ و پەروەردا بنیات ل ئامێدیێ، ڤێ چەندێ دەرفەت دا من کو د گەڵ جوداهیێن جۆگرافی و جڤاکی یێن جودا یێن قوتابیان بژیم.
د ساڵێن دووڤ دا (2015-2020)، ئەزموونا من بەر ب لایەنێن پسپۆرتری چوو. ژ وانەگۆتنێ ل سەر "دێرۆکا دەولەتا ئەیووبی" و "دێرۆکا ئەوروپا"، تا گەهشتنا من ب زانکۆیێن ئەهلی وەک "زانکۆیا نەورۆز"، کو ل وێرێ من وانەیێن شارستانیەت و کوردناسی گۆتنە قوتابیان.
لووتکەیا ئەزموونا من د ساڵا 2020-2021ێ دا بوو، دەما کو من دەست ب وانەگۆتنێ د قۆناغێن خواندنا بلند (ماستەر و دکتۆرا) دا کری. ل ڤێرێ، ئەرک گرانتر لێ هات؛ من وانەیێن وەک دێرۆکا کوردا، دەولەتا ئەمەوی، و دەولەتێن ئەیووبی و فاتمی دگۆتن. ئەڤ وێستگەهە بۆ من نەک ب تنێ وانەگۆتن بوو، بەلکو گەهشتن بوو ب قۆناغا ئاڤاکرنا لێکۆلەرێن نوی یێن مێژوویێ.
ئەڤڕۆ، پشتی پتر ژ 17 ساڵان د ناڤ هۆڵێن زانکۆیێ و د ناڤبەرا لاپەرێن مێژوویێ دا، ئەزموونا من یا وانەگۆتنێ بوویە ناسنامەیا من. من هەردەم هەوڵدایە کو مێژوو ب تنێ چیرۆکێن رابردوو نەبن، بەلکو وانە و ئەزموون بن بۆ ئاڤاکرنا پاشەڕۆژەکا روونتر.

سەرکردایەتیا ئەکادیمی

ژ ساڵا 2004ێ ڤە، ئەزموونا من یا سەرکردایەتیا ئەکادیمی ل زانکۆیا دهۆکێ دەستپێکر، گاڤا من ئەرکێ بڕیاردەرێ پشکا جڤاکی وەرگرتی. ئەڤ وێستگەهە بوو بنەمایەکێ گرنگ بۆ تێگەهشتنا دینامیکیەتیا کارێ ئەکادیمی و پێدڤیێن وێ یێن بنەڕەتی.

د قۆناغا دووێ دا (2006-2011)، وەک نوینەرێ مامۆستایێن کۆلیژا پەروەردا بنیات، من کار کر بۆ بهێزکرنا هەماهەنگیێ و ئاڤاکرنا ژینگەهەکا کارلێکەر د ناڤبەرا ستافێ زانستی و کارگێریا کۆلیژێ دا. ئەڤە قۆناغەکا کارا بوو بۆ چەسپاندنا مافێن ئەکادیمی و بلندکرنا ئاستێ لێکتێگەهشتنێ د ناڤبەرا پێکهاتێن زانکۆیێ دا.

ژ ساڵا 2011 تا 2020ێ، ئەرکێ سەرکردایەتیا پشکێن زانستی (پشکا جڤاکی و پاشان پشکا مێژووی) ب من هاتە سپاردن. د ڤان نێزیکی دەهـ ساڵان دا، سەرەنجا من یا سەرەکی ل سەر نووژەنکرنا پلانێن خواندنێ و بلندکرنا کوالیتیا ڤەکۆلینێن ئەکادیمی بوو؛ ب ڕێیا دیدگەهەکا ستراتیژی کو بشێت ل گەل گۆهۆڕینێن زانستی یێن سەردەم بگونجیت.

ژ ساڵا 2020ێ ڤە و هەتا نوکە، ئەز وەک ئەندامێ لیژنا بلندا (ناوەندی) یا پلەبەرزکرنا زانستی ل زانکۆیا دهۆکێ بەردەوامم، و ب هەمان دەم، بەرپرسیارەتیا خواندنا بلند ل کۆلیژا پەروەردا بنیات دکەم. ئەڤ ئەرکێن نوکە، بەرپرسیارەتیەکا مەزنە بۆ دەرکرنا بڕیارێن چارەنووسساز ل سەر ئاستێ زانستی یێ مامۆستایان و پاشەڕۆژا قوتابیێن خویندنا بلند.

پشکداری د کونفرانسێن ناڤخوویی و نیڤ دەولەتی دا

ئەز وەک ئەکادیمیەکێ کارا د بیاڤێ پەروەردە و خواندنا بلند دا ل هەرێما کوردستانێ، د ماوێ کارێ خۆ یێ زانستی دا من هەول دایە پشکدارەکێ کاریگەر بم د پێشئیخستنا سیستەمێ خواندنێ و گەشەپێدانا بوارێ ڤەکۆلینێ دا.

دەستپێکا چالاکییێن من یێن زانستی د کۆنفرانسێن نێڤدەولەتی دا بۆ سالا 2005ێ دزڤریت، دەما من پشکداری د کۆنگرێ نیڤدەولەتی یێ "بنەمالا بەدرخانیان" دا کری ل دهۆکێ. ل سالا 2012ێ، من رۆلەکێ ئەکادیمی یێ بەرچاڤ هەبوو د دارشتنا سیاسەتێن خواندنێ دا، ب رێکا پشکداریکرنا من د کۆنگرێ هەڤپشکێ وەزارەتا خواندنا بلند و وەزارەتا پەروەردێ ل زانکۆیا سەلاحەددین، هەروەسا من کار کرییە ل سەر پڕۆژێ ئێکخستنا پڕۆگرامێن کۆلیژێن پەروەردا بنیات ل سەر ئاستێ هەرێما کوردستانێ.

د بیاڤێ ڤەکۆلین و مێژوویێ دا، من چەندین ڤەکۆلین و تێبینی پێشکێشی کۆنگرێن نیڤدەولەتی کرینە، ژوان ژی: کۆنگرێ کوردناسی ل زانکۆیا دهۆک (2012)، کۆنگرێ باژێرێ ئاگری (2013)، و کۆنگرێ زانستی یێ زانکۆیا زاخۆ ل سەر رەنگڤەدانا شۆرەشا ئەیلوولێ (2017). هەروەسا ئەز پشکدار بوویمە د چالاکییێن زانستی یێن سەنتەرێ بێشکچی و سەندیکا ئەکادیمیێن عیراقی دا.

ل سالێن 2019 و 2020ێ، ئەرکێن من یێن ئەکادیمی بەرفرەهتر لێ هاتن و من وەک ئەندام د چەندین لیژنێن بلند یێن زانستی، کارگێری و بەرهەڤکار دا کار کرییە بۆ برێڤەبرنا کۆنگرێن نێڤدەولەتی. ژ وان ژی: ئەندامبوونا من د لیژنا زانستی یا کۆنگرێن زانکۆیا نەورۆز و زانکۆیا سەلاحەددین، و هەروەسا ئەندامبوونا من د لیژنێن هەڤپشک دا دناڤبەرا زانکۆیا دهۆک و زانکۆیێن مووسل و (العراقیة) ل بەغدا دگەل سەنتەرێ نوون.

ئەز هەردەم بزاڤێ دکەم ب رێکا ئەزموونا خۆ یا زانستی، خزمەتەکا بەردەوام پێشکێشی ناڤەندێن ئەکادیمی و پرۆسەیا پەروەردێ ل کوردستانێ بکەم.

پێشڤەبرنا پیشەیی و راهێنانا نێڤدەولەتی

د چوارچۆڤەیێ هەوڵێن بەردەوام بۆ گەشەپێدانا شیانێن ئەکادیمی و ئاشنابوون ب مێتۆدێن نووژەن یێن ڤەکۆلینێ، پشکداریکردنا من د خولێن ڕاهێنانا نیڤدەولەتی دا وێستگەهەکا وەرچەرخانێ بوو د دیدگا و کارێ من یێ زانستی دا. ئەڤ خولە، کو ب هەماهەنگی دگەل زانکۆیێن پێشەنگ یێن وەڵاتێ ئەڵمانیا هاتبوونە ئەنجامدان، پتر ل سەر لایەنێ مرووڤایەتی و مێژوویێ ڕاوەستیاینە.

وێستگەها ئێکێ ل سالا 2009ێ بوو، دەمێ من پشکداری د خولەکا ڕاهێنانێ یا چڕ دا کری، کو ژ لایێ زانکۆیا فرایبۆرگ (Freiburg) یا ئەڵمانی ل زانکۆیا دهۆک هاتبوو پێشکێشکرن. تەوەرێ سەرەکی یێ ڤێ خولێ "چەوانیا سەرەدەریێ دگەل قوربانیێن شەڕی" بوو. ئەڤێ ئەزموونێ دەرفەت بۆ من ڕەخساند کو ب شێوەیەکێ زانستی و دەروونی ئاشنای وان میکانیزمان ببم یێن کو دبنە هاکار بۆ تێگەهشتنا ئێش و ئازارێن قوربانیان و بکارئینانا ڤان داتایان د بوارێ کارگێری و جڤاکی دا، ب بکارئینانا بنەماێن مرووڤایەتی یێن سەردەم.

وێستگەها دووێ، کو تەمامکەرا یا ئێکێ بوو، ل سالا 2012ێ ل وەڵاتێ ئەڵمانیا هاتە ئەنجامدان. ئەڤە خولا ڕاهێنانێ یا هەڤپشک بوو د ناڤبەرا زانکۆیا دهۆک و زانکۆیا کاسڵ (Kassel)، کو تایبەت بوو ب مێتۆدۆلۆژییا "کۆمکرنا مێژوویا زارەکی ژ زاردەڤێ قوربانیێن شەڕی". ئەڤ خولە بۆ من وەک ڤەکۆلەرەکێ بوارێ مێژووی و جڤاکی، گەلەک یا گرنگ بوو؛ چونکی ئەم فێری وان ڕێکان کرن کا چەوا مێژوویا "نەنڤیسار" و بیرەوەریێن زیندی یێن قوربانیان بکەینە بەڵگەنامەیێن ئەکادیمی یێن باوەرپێکری.

ئەڤ هەردو ئەزموونێن نیڤدەولەتی، نەک ب تنێ ئاستێ زانستی یێ من بلند کر، بەلکو بوونە هەوێن وێ چەندێ کو د پۆستێن خۆ یێن کارگێری و ئەکادیمی دا (وەک سەرۆک پشک و ئەندامێ لیژنا پلەبەرزکرنێ) ب دیدگەهەکا مرووڤی و زانستی تر تەماشەی مێژوو و پێشەیا مامۆستایەتیێ بکەم. ئارمانجا من ژ ڤان هەمی هەوڵان ئەوە کو ئەڤ مێتۆدێن نووژەن یێن جیهانی د ناڤ پرۆگرامێن خواندنێ و لێکۆلینێن زانکۆیا دهۆکێ دا ڕەنگڤەدانەکا کردارى هەبیت.

البحث العلمي

  • وەزیر بەدر ئەلجەمالی و ڕۆلێ وی د دەولەتا فاتیما دا ٤٥٥-٤٨٨ مش / ١٠٦٣-١٠٩٤ ز.
  • گێڕانەوەیێن (مرويات) شارستانی د پەرتوۆکا "الکامل فی التاريخ" یا ئیبن ئەلئەسیر دا.

ئارەزوویێن من یێن ڤەکۆلینێ، د ناڤ بسپۆریا من دا، ل دۆر مێژوویا سەدەیێن ناڤین دزڤرن، ب تایبەت ل سەر مێژوویا کوردان د ڤی ماوەی دا. هەولێن من یێن زانستی هاتینە ئاراستەکرن بۆ خواندنا ڤی بواری ژ دیدەکێ گشتگیر کو مێژوویا سیاسی - ژ وێ ژی خواندنا قەوارە و میرنشینێن کوردی و پەیوەندیێن وان یێن ناڤخۆیی و دەرەکی - د گەل مێژوویا رەوشەنبیری د رەهەندێن وێ یێن هزری، تەلارسازی و کەلتووری دا کۆم دکەت. زێدەباری مێژوویا ئابووری و جڤاکی، کو رەنگڤەدانە بۆ شێوازێ ژیانێ، پێکهاتەیێن جڤاکی، و چالاکیێن ئابووری یێن کو جڤاکێ کوردی د سەدەیێن ناڤین دا پێ دهاتە ناسین.

ئەڤ رێبازە ژ باوەریەکا زانستی یا بێگومان سەرچاوە دگریت، کو تێگەهشتنا مێژوویا کوردان د سەدەیێن ناڤین دا تنێ ب رێکا خواندنا روودانێن سیاسی تەمام نابیت. بەلکو پێدڤی ب رێبازەکا مێژوویی یا گشتگیر هەیە کو رەهەندێن رەوشەنبیری، ئابووری و جڤاکی بخوە ڤە بگریت، داکو ب ڤێ چەندێ بشێین لێکدانەوەیەکا کویرتر و دروستتر بۆ گەشەکرنا جڤاکێ کوردی و کارلێکرنێن وی د ناڤ چارچۆڤێ وی یێ مێژوویی دا بکەین.

ئەڤ دیدەنگەها ڤەکۆلینێ بوو بنەمایێ ژیانا من یا پیشەیی د بوارێن ڤەکۆلینا زانستی، وانەگۆتن و سەرپەرشتیا ئەکادیمی دا. ئەز یێ رژد بووم ل سەر رێنيشاندانا ڤەکۆلەران بەرەڤ بابەتێن خودان رەسەناتیا زانستی یێن کو پشکداریێ د بەرفرەهکرنا بازنێ خواندنێن بسپۆر دا دکەن، ب ڤێ رەنگێ ژی زانینا ل سەر مێژوویا کوردان د سەدەیێن ناڤین دا زێدەتر دبیت و پەرتووکخانا ئەکادیمی ب ڤەکۆلینێن دروست و خودان بهایێ زانستی زەنگین دکەت.

من دەست ب کاروانێ سەرپەرشتیا ئەکادیمی ل زانکۆیا دهۆکێ ل سالا 2004ێ کر، ب رێکا سەرپەرشتیکردنا ڤەکۆلینێن دەرچوونێ یێن قوتابیێن قۆناغا چارێ ل پشکا مێژوویێ. ژ وی دەمی و هەتا نوکە، ئەز یێ بەردەوامم ل سەر رێنيشاندانا قوتابیان بەرەڤ ڤەکۆلینێن زانستی یێن توندوتۆل د بوارێ مێژوویێ دا، ب تایبەتی ژی ل سەر مێژوویا کوردان د سەدەیێن ناڤین دا؛ ئەڤە ژی ژبەر باوەریا من ب گرنگیا ڤی بوارێ زانینێ و پێدڤیا کویرکرنا خواندنێن ئەکادیمی د ناڤ دا.

ل سالا 2021ێ، ئەرکێن من یێن ئەکادیمی بەرفرەهتر لێ هاتن و سەرپەرشتیکردنا قوتابیێن خواندنا بلند ژی بخوە ڤە گرت، ب تایبەتی د ئاستێ ماستەرێ دا. من بەردەوامى دا رێنيشاندانا ڤەکۆلەران بۆ هەلبژارتنا بابەتێن زانستی یێن کو باس ل لایەنێن جودا یێن مێژوویا کوردان د سەدەیێن ناڤین دا دکەن، ب رەنگەکێ کو د گەل بوارێن من یێن ڤەکۆلینێ دگونجیت و پشکداریێ د پێشئێخستنا ڤەکۆلینێن مێژوویی یێن بسپۆر دا دکەت. ئەڤ رێبازە بەردەوامیەکا سروشتی یا ئەزموونا من بوو د سەرپەرشتیا ئەکادیمی دا ل پشکا مێژوویێ ل کۆلیژا پەروەردا بنیات ل زانکۆیا دهۆکێ.

ئەڤ کاروانێ زێدەتر ژ دوو دەهسەلان (20 سالان) ڤەکێشای، دەربڕینێ ژ پێگیریەکا بهێز دکەت بۆ پێگەهاندنا نەوەیێن ڤەکۆلەران، چەسپاندنا هشیاریێ ل سەر مێژوویا کوردی، و پشکداریکردن د زەنگینکرنا پەرتووکخانا ئەکادیمی ب ڤەکۆلینێن زانستی یێن رەسەن یێن کو رووناهیێ دئێخنە سەر مێژوویا کوردان د سەدەیێن ناڤین دا، ب ڤێ چەندێ ژی پێگەهێ ڤی بواری د ناڤ ڤەکۆلینێن مێژوویی یێن هەڤچرخ دا دهێتە بجهکرن و بلندکرن.