پێنجەمین کۆنفرانسێ زانستیێ ناڤدەولەتیێ جینۆسایدا گەلێ کورد

Nov. 10, 2025, 9:43 a.m.

ب ڕێنمایێ وئامادەبوونا سەروک مەسعود بارزانی، وپالپشتی وئامادەبوونا بەرێز مەسرور بارزانی، سەرۆکێ حکومەتا هەرێما کوردستانێ، زانکۆیا دهۆک دەست ب رێورەسمێن پێنجەمین کۆنفرانسێ زانستیێ ناڤدەولەتیێ جینۆسایدا گەلێ کورد کر.

بەرێز سەروک بارزانی پەیڤەک پێشکێشکر د کونفرانسیدا. د. یاسین کریم، سەروکێ کونفرانسی، و د. داود ئەتروشی، سەروکێ زانکویا دهوک، پەیڤێت جودا پێشکێشکرن.

د کونفرانسیدا نوینەرێت سەروکێ عیراقا فیدرال وسەروک وەزیران، وسیاسەتمەدار وڤەکولەر وئەکادیمی ئامادەبوون.

گفتوگۆ چەندین تەوەورێن سەرەکی بخۆڤەگرتن، ژ وان ژی:

  • بەلگەکرنا جینوسایدێ: بەلگەیێن پزیشکیا دادی، گۆرێن بکۆم، و پاراستنا بیردانکا گشتی.
  • زیانێن مروڤی: ترۆما (برینێن دەرونی)، بیردانکا د ناڤبەرا نڤشان دا، و ساڕێژبوون د ناڤ رزگاربوی و خێزانێن زەرەرمەند دا.
  • تاوان ودادپەروەری: رەهەندێن یاسایی، دەرونی، و زانستی یێن لێپرسین و دادپەروەریا ڤەگوهێز.
  • رۆلێ زانستێ پزیشکیا داد یا مۆدێرن د نیاسینا قوربانیان و تاوانباران دا.
  • گرنگیا راگەهاندنێ و کارێ چالاکڤانان د پاراستنا بیردانکێ و ب دەستڤەئینانا دانپێدانا ناڤدەولەتی دا.
  • رێکێن یاسایی و سیاسی یێن پێدڤی بۆ مسۆگەرکرنا دادپەروەری و لێپرسینێ.

پشتی دوو روژان ژ کەنگەشەیان، کۆنفرانس ب رێورەسمێن دوماهیێ ب دوماهی هات، راسپاردەیێن کۆنفرانسى هاتنە خواندن. ژ راسپاردەیێن فەرمی:

  • دامەزراندنا سەنتەرەکێ نشتیمانی بۆ دۆکیومێنتکرنا تاوانێن جینۆسایدێ.
  • تێکەلکرنا پزیشکیا داد د پرۆگرامێن خواندنا بلند دا.
  • پشتەڤانیا داراییکرنا ڤەکۆلینێن بەراوردکاری ل سەر جینۆسایدا کوردان.
  • دانانا پلانەکا ڤەکۆلینێ یا هەڤپشک د ناڤبەرا حکومەتا فیدرال و هەرێما کوردستانێ دا ل سەر جینۆسایدێ.
  • ڤەکرنا خواندنێن بلند یێن تایبەتمەند د بوارێ پزیشکیا داد دا.
  • دروستکرنا ئەرشیفەکێ دیجیتاڵ یێ نشتیمانی بۆ هەمی تۆمارێن جینۆسایدێ. (هاتە پێشنیاركرن ژ لایێ سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك ڤه)
  • پشتەڤانیکرن ل راپۆرتەکا سالانە ژ زانکۆیا دهۆک ل سەر ڤەکۆلینێن جینۆسایدێ.
  • پێکینانا لژنەکا یاسایی بۆ بزاڤکرنێ بۆ ب دەستڤەئینانا دانپێدانا ناڤدەولەتی ب جینۆسایدێ.
  • دەرکرنا یاسایەکا فیدرال کو ب فەرمی دانپێدانێ ب جینۆسایدا گەلێ کورد بکەت.
  • مسۆگەرکرنا هەمی مافێن یاسایی و دارایی یێن رزگاربوی و خێزانێن وان.
  • تێکەلکرنا دیرۆکا جینۆسایدێ د پرۆگرامێن خواندنێ یێن نشتیمانی دا.
  • دامەزراندنا مۆزەخانەکا نشتیمانی بۆ جینۆسایدا گەلێ کورد.
  • دەستنیشانکرنا رۆژەکا نشتیمانی یا فەرمی بۆ بیرئینانا جینۆسایدێ.
  • بهێزکرنا رۆلێ راگەهاندنێ د بەلاڤکرنا هشیاریێ دا ل سەر دۆزا جینۆسایدێ.
  • پێشکێشکرنا پشتەڤانیا دەروونی و جڤاکی یا تەمام بۆ قوربانی و خێزانێن وان.
  • دامەزراندنا سندوقەکا نشتیمانی بۆ پشتەڤانیکرن ل هەڤگرتنا جڤاکی بۆ خێزانێن قوربانیان.

پاشی، د. فەلاح حەسەن. بەرپرسێ رێكخراوێن نەحكومی ل هەریما كوردستانێ، كو ئێك ژ ئامادەبوویێن رێورەسمێن بدوماهیكئینانێ بوو، راسپاردەیێن تایبەت پێشكێشكرن و تەكەزی ل وی چەندی كر كو سەنتەر و ڤەكۆلینین جینۆسایدی بهینە ئێكخستن دا كو كاریگەریەكا مەزنتر بخۆڤەبگرن.