پێنجەمین کۆنفرانسێ زانستیێ ناڤدەولەتیێ جینۆسایدا گەلێ کورد
ب ڕێنمایێ وئامادەبوونا سەروک مەسعود بارزانی، وپالپشتی وئامادەبوونا بەرێز مەسرور بارزانی، سەرۆکێ حکومەتا هەرێما کوردستانێ، زانکۆیا دهۆک دەست ب رێورەسمێن پێنجەمین کۆنفرانسێ زانستیێ ناڤدەولەتیێ جینۆسایدا گەلێ کورد کر.
بەرێز سەروک بارزانی پەیڤەک پێشکێشکر د کونفرانسیدا. د. یاسین کریم، سەروکێ کونفرانسی، و د. داود ئەتروشی، سەروکێ زانکویا دهوک، پەیڤێت جودا پێشکێشکرن.
د کونفرانسیدا نوینەرێت سەروکێ عیراقا فیدرال وسەروک وەزیران، وسیاسەتمەدار وڤەکولەر وئەکادیمی ئامادەبوون.
گفتوگۆ چەندین تەوەورێن سەرەکی بخۆڤەگرتن، ژ وان ژی:
- بەلگەکرنا جینوسایدێ: بەلگەیێن پزیشکیا دادی، گۆرێن بکۆم، و پاراستنا بیردانکا گشتی.
- زیانێن مروڤی: ترۆما (برینێن دەرونی)، بیردانکا د ناڤبەرا نڤشان دا، و ساڕێژبوون د ناڤ رزگاربوی و خێزانێن زەرەرمەند دا.
- تاوان ودادپەروەری: رەهەندێن یاسایی، دەرونی، و زانستی یێن لێپرسین و دادپەروەریا ڤەگوهێز.
- رۆلێ زانستێ پزیشکیا داد یا مۆدێرن د نیاسینا قوربانیان و تاوانباران دا.
- گرنگیا راگەهاندنێ و کارێ چالاکڤانان د پاراستنا بیردانکێ و ب دەستڤەئینانا دانپێدانا ناڤدەولەتی دا.
- رێکێن یاسایی و سیاسی یێن پێدڤی بۆ مسۆگەرکرنا دادپەروەری و لێپرسینێ.
پشتی دوو روژان ژ کەنگەشەیان، کۆنفرانس ب رێورەسمێن دوماهیێ ب دوماهی هات، راسپاردەیێن کۆنفرانسى هاتنە خواندن. ژ راسپاردەیێن فەرمی:
- دامەزراندنا سەنتەرەکێ نشتیمانی بۆ دۆکیومێنتکرنا تاوانێن جینۆسایدێ.
- تێکەلکرنا پزیشکیا داد د پرۆگرامێن خواندنا بلند دا.
- پشتەڤانیا داراییکرنا ڤەکۆلینێن بەراوردکاری ل سەر جینۆسایدا کوردان.
- دانانا پلانەکا ڤەکۆلینێ یا هەڤپشک د ناڤبەرا حکومەتا فیدرال و هەرێما کوردستانێ دا ل سەر جینۆسایدێ.
- ڤەکرنا خواندنێن بلند یێن تایبەتمەند د بوارێ پزیشکیا داد دا.
- دروستکرنا ئەرشیفەکێ دیجیتاڵ یێ نشتیمانی بۆ هەمی تۆمارێن جینۆسایدێ. (هاتە پێشنیاركرن ژ لایێ سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك ڤه)
- پشتەڤانیکرن ل راپۆرتەکا سالانە ژ زانکۆیا دهۆک ل سەر ڤەکۆلینێن جینۆسایدێ.
- پێکینانا لژنەکا یاسایی بۆ بزاڤکرنێ بۆ ب دەستڤەئینانا دانپێدانا ناڤدەولەتی ب جینۆسایدێ.
- دەرکرنا یاسایەکا فیدرال کو ب فەرمی دانپێدانێ ب جینۆسایدا گەلێ کورد بکەت.
- مسۆگەرکرنا هەمی مافێن یاسایی و دارایی یێن رزگاربوی و خێزانێن وان.
- تێکەلکرنا دیرۆکا جینۆسایدێ د پرۆگرامێن خواندنێ یێن نشتیمانی دا.
- دامەزراندنا مۆزەخانەکا نشتیمانی بۆ جینۆسایدا گەلێ کورد.
- دەستنیشانکرنا رۆژەکا نشتیمانی یا فەرمی بۆ بیرئینانا جینۆسایدێ.
- بهێزکرنا رۆلێ راگەهاندنێ د بەلاڤکرنا هشیاریێ دا ل سەر دۆزا جینۆسایدێ.
- پێشکێشکرنا پشتەڤانیا دەروونی و جڤاکی یا تەمام بۆ قوربانی و خێزانێن وان.
- دامەزراندنا سندوقەکا نشتیمانی بۆ پشتەڤانیکرن ل هەڤگرتنا جڤاکی بۆ خێزانێن قوربانیان.
پاشی، د. فەلاح حەسەن. بەرپرسێ رێكخراوێن نەحكومی ل هەریما كوردستانێ، كو ئێك ژ ئامادەبوویێن رێورەسمێن بدوماهیكئینانێ بوو، راسپاردەیێن تایبەت پێشكێشكرن و تەكەزی ل وی چەندی كر كو سەنتەر و ڤەكۆلینین جینۆسایدی بهینە ئێكخستن دا كو كاریگەریەكا مەزنتر بخۆڤەبگرن.