پشتەڤانیکرنا جیهانەکا هوشیارتر لسەر مەترسیێت جینوسایدێ...

سەنتەرێ ڤەکولینێت جینوسایدێ ل زانکویا دهوک، هەرێما کوردستانێ ل عیراقێ، ل سالا ٢٠١٨ هاتیە دامەزراندن. سەرەرای دەستپێکرنا چەرخەکێ نوی، جیهان ببەردەوامێ ڕویبری کارەساتێت جینوسایدی دبیتن. ل چەرخێ بیستێ، گەلێت جیهانێ بشێوەکێ بەردەوام توشی کارەساتا جینوسایدێ بوون، وهەرهوسا ل چەرخێ بیست وئێکێ هەمان کارەسات ڕویدەتن؛ لەورا مەترسیا دوبارە رویدانا جینوسایدێ ل جیهانا سەردەم ڕاستیەکە ناهێتە ئینکارکرن.

وەلاتێ عیراقێ ئێکە ژ ئەوان وەلاتان کو جینوساید تێدا ڕویداین،و د چەندین هەلکەفتنێن جیاوازدا، گەلێ کوردستانێ بوینە قوربانیێن ئەڤان کارەساتان، وەکی جینوسایدا کوردێن فەیلی، جینوسایدا بارزانیان، کێمیابارانکرنا هەلەبچە، شالاوێن ئەنفالێ وهەروەسا جینوسایدا ئێزدیان، و کارتێکرنێت ئەوان بتایبەتی لسەر قوربانیان و رزگاربویان گەلەک بووینە. ژلایەکێ دیترڤە، خاندنێت جینوسایدێ ل وەلاتی بشێوەکێ چاڤەرێکری نەهاتینە ئەنجامدان کو بویە ئەگەرێ دروستبوونا ڤالاهیەکێ د ئەڤی بیاڤیدا ژلایەنێت جیاوازڤە، وەکێ ڤەکولین وچالاکیێت دیترێت زانستی، پەروەردە وهوشیاری، وهەروەسا کومکرن وبیردانکرن.

خاندیێن گرێدای مژارا جینوسایدێ ل جیهانێ گرنگیەکا تایبەت بخوڤە دیتیە و ب دەهان سالانە کو جڤاکێ بسپور وزانایێن ناڤدەولەتی تەکەزێ لسەر ڤەکولین وتێگەهشتینا دیاردا جینوسایدێ بشێوەکێ زانستی دکەن. ژبەر کاریگەریێن مەزنێن سیاسی، جڤاکی ومروڤایەتی، ڤەکولین ودیراسەکرنا جینوسایدێ یا بوویە پێتڤیەکا گرنگ وبلەز نەبتنێ ژ بووی بسپور وزانا وکاربەدەستان، بەلێ ژ بووی هەمی تەخ وچینێن جڤاکی ژی. ڤەکولینێن زانستی لسەر ڤێ تاوانا دژی مروڤایەتیێ دێ بنە رێکخوشکەر بو وێ چەندە پێنگاڤێن گرنگ بهێنە هەڤێژتن ژ بووی هەولێن کێمکرن ونەهێلانا کاریگەریێن وێرانکەر وهەروەسا پاراستنا جڤاکی ژ دووبارەبوونا ڤان جورێن تاوانان.

سەنتەرێ ڤەکولینێن جینوسایدێ ل زانکویا دهوک تەڤلی خاندنێت جینوسایدێ دبیتن بشێوەکێ زانستی وئەکادیمی ئەوێت لسەر ئاستێ جیهانێ رویداین، وبتایبەتی ئەوێت بسەرێ گەلێ کوردستانێ هاتین، وبوویە دەستپێشخەر بو پێشڤەبرنا ئەڤی ئەرکێ مروڤایەتی برێکا ئەنجامدانا زنجیرەکا چالاکیان ژ ڕێکخستنا کونفرانسێن ناڤدەولەتی گرێدای مژارێن جینوسایدێ، ساخکرنا یادەوەریان، وبەلاڤکرنا بنەمایێن پێکڤەژیانێ.

دیتن

دیتنا سەنتەرێ ڤەکولینێن جینوسایدێ ل زانکویا دهوک ئەوە کو ببیتە ناڤەندەکا سەرەکی ژبو خاندنێت جینوسایدێ، هوشیاریێ بەلاڤەبکەتن وپەروەردا نفشێت پاشەروژێ بکەتن دژی ڕوودانا جینوسایدێ، وبیردانکا ئەڤان کارەساتێت هاتینە ڕوویدان بپارێزیتن.

ئارمانج

سەنتەر کاردکەتن دبیاڤێ پێشڤەبرنا ڤەکولینان وچالاکیێت زانستی، پەروەردکرن وهوشیاریا گشتی، وهەروەسا پاراستنا بیردانکا کارەساتێت ڕوویداین ژبو رێزگرتنێ ل قوربانیان، فێربوونێ ژ مێژوویێ، وهاندانا کومەلگەهەکا هوشیار وخودان پێزانین.

بیاڤێن سەرەکیێن کاری

ڤەکولین: سەنتەر کاردکەتن لسەر کویرکرنا تێگەهشتنێ لسەر جینوسایدێ ژ لایەنێت جیاوازڤە. برێکا ئەنجامدانا ڤەکولینان، خرڤەکرنا کەس ولایەنێت بسپور ل کونفرانس وچالاکیێت ئەکادیمی، و بەلاڤەکرنا بەرهەمێت زانستی، سەنتەر هەولددەتن ببیتە دەستپێشخەر د بەرهەڤکرنا زانینێدا لسەر جینوسایدێ بمەبەستا مفاوەرگرتنێ ژ سەربورێت مێژوویێ، و کارکرنێ لسەر ئاستەنگێت ڕوژەڤێ.

پەروەردە و هوشیاری: تاکو نفشێت پاشەروژێ هوشیار بن وخودان زانین بن لسەر جینوسایدێ، سەنتەر کاردکەتن لسەر بەرهەڤکرنا پروگرامێت خواندنێ، رێکخستنا سمیناران، و ئەنجامدانا چالاکیێت جوراوجور. مەبەست ژ ئەڤێ چەندێ ئەوە کو ئاستێ زانینێ و هوشیاریێ بهێتە بەرزکرن و هەست ب بەرپرسیارەتیێ بهێتە ئاڤاکرن.

دوکیومێنتکرن وساخکرنا بیرەوەریان: سەنتەر رێزێ ل سەربورێت قوربانیان و رزگاربویان دگریتن، و برێکا چالاکیێن جیاواز ب ئەرکّ ساخکرنا یادەوەریان وتومارکرن ودوکیومێنتکرنا چیروکێن وانان رادبیتن. ئەڤ چەندە دبیتە هاریکار ژبو پاراستنا ئەڤان سەربوران د بیردانکا نفشێت نویدا.

هەڤکاری وهەماهەنگی: ژ بوو بەرزکرنا ئاستێ زانستی ولێکگورینا زانیاریا لسەر تەوەرێن گرێدای بابەتێ جینوسایدێ ڤە، سەنتەرێ ڤەکولینێن جینوسایدێ هەولا بەرفرەهکرنا هەڤکاری وهەماهەنگیان لسەر ئاستێ ناڤخویێ ودەرەکی دگەل دەزگەهێن حکومی ونەحکومی ددەت.